ბესარიონ პ. გუგუშვილთან რეჟისორ ზვიად მიქელაძის ვიდეო ინტერვიუდან


ბესარიონ პ. გუგუშვილთან რეჟისორ ზვიად მიქელაძის ვიდეო ინტერვიუდან
(ფინეთი, ვანტაა, 06.08.2014)

ინტერვიუ გამოქვეყნდა გაზეთში „საქართველოს რესპუბლიკა“, 2014 წ. — №223, 1 ნოემბერი, გვ. 7;  №233, 15 ნოემბერი, გვ. 6-7; №242, 29 ნოემბერი, გვ. 6-7; №242, 13 დეკემბერი, გვ. 7 — საერთო სათაურით „ფინეთის ცივი მზე“.

ინტერვიუს ვიდეოჩანაწერი:

რატომ არ ჩამოდის საქართველოში საქართველოს ლეგიტიმური პრემიერი

საქმე ისაა, რომ ზვიად გამსახურდიას მიმართ აღძრული ე.წ. საქმე დახურული არ არის. შეჩერებულია. გამომიგზავნეს ოფიციალური ქაღალდი პარლამენტიდან და პროკურატურიდან, სადაც ლაპარაკია, რომ შეჩერებულია ეს საქმე იმის გამო, რომ დანაშაული დღეს აქტუალური აღარ არის, ე.ი. იმაზე კი არის საუბარი, რომ გამართლებული ვართ, მეც და სხვებიც… საქმე ისაა, რომ შეაჩერეს პროცესი. დააკვირდით, რას ნიშნავს ეს სამართლებრივად: სამართლებრივად ნიშნავს, რომ მე ისევ დამნაშავე ვარ, მაგრამ რახან „ქმედება საშიში აღარ არის“ (პირდაპირ ასე წერია: „ქმედება საშიში აღარ არის“), ესე იგი, ის „ბოროტმოქმედება“, რომელიც მე ჩამიდენია ზვიად გამსახურდიასთან ერთად, ახლა საშიში აღარ არის და ამის გამო შეაჩერეს საქმე. ეს გულისხმობს თავისთავად ერთ რამეს, რომ საქართველოშ ჩასვლისთანავე, მე უნდა გამოვცხადდე პროკურატურაში, პირდაპირ მომწერეს და ხელი უნდა მოვაწერო იმას, რომ მე ამის წინააღმდეგი არ ვარ, ესე იგი, მათივე კანონმდებლობით მე სამუდამოდ დამნაშავედ ვრჩები, რომელიც არ დაისაჯა იმის გამო, რომ „ქმედება საშიში აღარ არის“ და მე ამას ვეთანხმები. ყველა ვინც ჩამოვიდა საქართველოშ, ამაზე ხელი მოაწერა. ხელი მოუწერეს, რომ კრიმინალები არიან, ესე იგი, „ეპატიათ“ სინამდვილეში. დააკვირდით, რეაბილიტაცია მოხდა და არა გამართლება.

ამ დროს სააკაშვილი ხელსიუფლებამ 2004 წელს მიიღო საოცარი დადგენილება, რომ ზვიად გამსახურდიას დროინდელი ხელისუფლება ლეგიტიმური იყო და რჩებოდა თავისი მოქმედების ვადებში, ანუ პრეზიდენტი და პარლამენტი ხუთი წლით იყო არჩეული და ხუთი წლის მანძილზე სწორედ ის ხელისუფლება რჩებოდა ლეგიტიმურად. სინამდვილეში ტყუილია, რომ საქმე შეწყდა და არავითარი დევნა აღარ არის. საქმე ისაა, რომ იქ ჩასვლა და ხელის მოწერა ნიშნავს, რომ მე თანახმა ვარ იმ სიყალბეზე, რაც მათ კანონში ჩაიწერეს. რა თქმა უნდა, მე არა ვარ თანახმა. სასურველია, თუნდაც მაგ ხელისუფლებამ, რომელსაც არ ვცნობ, აუცილებლად დაამთავროს ეს საქმე, ჩვენს წინააღმდეგ აღძრული საქმე, ვითომ ჩვენ ვიყავით უკანონოები და არა პუტჩისტები. აქ მიღებული უნდა იქნას პრინციპული გადაწყვეტილება, რომ კრიმინალები ისინი არიან.

რახან ჩემი საქართველოში ჩასვლა ასეთ ხელმოწერას მოითხოვს, მე თუნდაც ამიტომ არ დავბრუნდები. მეორე ფაქტორი: ვინ არიან? სად ჩავდივარ? ქვეყანას, სახელმწიფოს, რომლის პრემიერ-მინისტრი მე ვიყავი და დღემდე ვრჩები, იმიტომ, რომ ჩემ გადაყენებაზე არავითარი ლეგიტიმური დოკუმენტი არ არსებობს, ერქვა საქართველოს რესპუბლიკა. ღერბზე ჰქონდა გამოსახული თეთრი გიორგი, დროშა იყო სამფეროვანი, კონსტიტუცია სხვა იყო… დღეს რა ქვეყანაა? რა სახელმწიფოა? საქმე ის გახლავთ, რომ თვითონ ეს სახელმწიფო არ არის ის სახელმწიფო, რომლიდანაც მე გამოვედი და რომლის პრემიერ-მინისტრი მე ვიყავი. მე უნდა დავბრუნდე სხვა სახელმწიფოში, რომელსაც ჩვენ ვებრძოდით. „სამოქალაქო ომს“ რომ ეძახიან, იმ ომში გაიმარჯვა ჩვენმა მტერმა. გამოდის, რომ მტრულ სახელმწიფოში უნდა ჩავიდე. ჩასვლა კი რას ნიშნავს? ან ტყვედ ვბარდები, ან ვცნობ. თუ ჩავედი, იმ სახელმწიფოს იურისდიქციას უნდა დავემორჩილო, რომელიც მტრულია იმ სახელმწიფოს მიმართ, რომლის პრემიერ-მინისტრიც მე ვარ ლეგიტიმურად (არავის არ გავუთავსუფლებივარ, განცხადება არ დამიწერია წასვლაზე). ესაა ორი ყველაზე მნიშვნელოვანი არგუმენტი, იურიდიულად დასაბუთებული, რაც მე საშუალებას არ მაძლევს საქართველოშ ჩავიდე. ჩემი ჩასვლა ავტომატურად ნიშნავს ღალატს იმ სახელმწიფოს მიმართ, რომლის პრემიერ-მინისტრიც მე ვარ და თუ გნებავთ, ვიყავი. ნიშნავს ღალატს იმ ათასობით ადამიანის მიმართ, რომლებიც გმირულად დაიღუპნენ. ესე იგი მე იმ საქმეს უნდა ვუღალატო, რისთვისაც ვიბრძოდით და დავნებდე არსებულ სიტუაციას. ასე, რომ ხელის შემშლელი ობიექტური ფაქტორები არის. ამიტომ ვერ ჩავდივარ. არ ჩავდივარ კი არა, ვერ ჩავდივარ.

გვაქვს პრეცედენტი. ე.წ. მენშევიკური მთავრობა, რომელიც 1921 წელს საბჭოთა რუსეთის აგრესიის შედეგად იძულებული იყო გასულიყო საფრანგეთში, არასდროს არ დაბრუნდა საქართველოში. პრინციპულად არ დაბრუნდნენ, თუმცა სტალინი პატიჟებდა, ჩამობრძანდით, შევწყვიტოთ ბრძოლაო, მაგრამ მათ თავიანთი პრინციპები არ დათმეს. თუ ამ პრინციპს დათმობ და ჩახვალ, იმ კანონმდებლობის ქვეშ მოექცევი, რომელიც დღეს იქ არის (ხაზს ვუსვამ, კანონმდებლობის!), მტრული სახელმწიფოს დაქვემდებარებაში შედიხარ, ანუ ბარდები ტყვედ. ეს არ მინდა. ამას გარდა, ადამიანს საარსებო საშუალებები უნდა. სახლი არ მაქვს, კარი არ მაქვს, შემოსავალი არ მექნება, თუნდაც იმიტომ, რომ სარჩოსთვის უნდა მივმართო ვიღაცას. ჩემს ასაკში მერგება პენსია, რომელსაც ეგენი გაატარებენ როგორც ექს-პრემიერ-მინისტრის პენსიას. ეს არ არის პატარა თანხები, საკმაოდ სერიოზული თანხებია და ძალიან კარგად ცხოვრობენ როგორც ვხედავ იქ ვინც ჩაბარდა. ყველა ჩაბარდა და კარგ პენსიას იღებენ, საქართველოსთვის სავსებით საკმარისს, მაგრამ რას ნიშნავს ეს ისევ? იმ მტერს, რომელსაც ე.წ. „სამოქალაქო ომის“ დროს ვებრძოდი, ახლა უნდა პენსია ვთხოვო. ასე, რომ ელემენტარული, ყოფითი თვალსაზრისითაც კი, ეს ნიშნავს დამორჩილებას. აქამდე უნდა დამდაბლდე და მტერს უნდა ჩაუვარდე ხელში. ფინეთის ხელისუფლება რა თქმა უნდა ჩვენი მომხრე არაა, მაგრამ ნეიტრალურები არიან ამ საკითხში. ამათთვის მე ვარ პოლიტიკური თავშესაფრის მქონე ადამიანი და ასეც ვრჩები.

ახლა დააკვირდით კიდევ ერთ საცოდაობას. ვიღაც-ვიღაცეები ცხოვრობენ დასავლეთში, ჩადიან საქართველოში სისტემატურად, თან ითვლებიან პოლიტიკურ ლტოლვილებად. კი, მაგრამ თუ პოლიტიკური ლტოლვილი ხარ, ესე იგი გდევნიან იმ ქვეყნიდან, მაგრამ თუ იმ ქვეყანაში ჩაგესვლება, ხარ ელემენტარული ბომჟი. ჩასული ხარ დასავლეთი იმისათვის, რომ გქონდეს პენსია, საქართველოშ უზენაესი საბჭოს დეპუტატის და იმავდროულად საზღვარგარეთ სოციალურზე იცხოვრო. გამოდის, რომ პარაზიტობს ქართველი ხალხის ხარჯზე და იმ ევროპელი და ამერიკელი ხალხის ხარჯზე, რომელიც მას არჩენს. ეს დაცემაა. მორალური, სულიერი დაცემაა, ჩემი აზრით და არ მინდა, რომ დავეცე. მითუმეტეს, რომ ეს იქნება ღალატი იმ საქმის, რომლისთვისაც ჩვენ, ერის მეთაურები, როგორც მთავრობა ვუძღოდით ხალხს. რისთვის გაგვყავდა მაშინ ის ხალხი მიტინგებზე, რატომ ვახვრეტინებდით? გვეთქვა, რომ დანებდით და ყველაფერი გათავდა, ყველაფერი კარგად იქნება… მოვა მიშა, მერე მოვა გრიშა და იცხოვრებთ არხეინად, კეთილდღეობას მოგიტანთ დასავლეთი. რაზე ვახოცინებდით ამ ხალხს? ეს იქნება იმ იდეის ღალატი, რომლისთვისაც ვიღაცეები ვითომ იბრძოდნენ. გამოირკვა, რომ არაფერი იდეა მათ არ ჰქონიათ. იბრძოდნენ თანამდებობისთვის და დღეს კეთილდღეობისთვის მზად არიან მტერთან ჩავიდნენ, მუხლებში ჩაუვარდნენ, დანებდნენ და ხელი მოუწერონ იმ საზიზღარ დოკუმენტზე. სინამდვილეში აღიარონ, რომ კრიმინალები არიან. წესით ასეთი საკითხი სასამართლოზე ირკვევა. ეს საკითხი დღემდე ჰაერშია გამოკიდებული. რას ნიშნავს „შეჩერებულია“? სამართალი არ ჩერდება. სამართალმა პური უნდა ჭამოსო, ხალხის ენით რომ ვთქვათ. შეიძლება უკანასკნელი ვიყო, ვინც არ ჩავა, მაგრამ ერთი სიმბოლო მაინც უნდა დარჩეს ისეთი, რომელიც არ ჩავიდა. სხვათა შორის ამ თვალსაზრისით საქართველოს პირველი რესპუბლიკის ხელისუფლება გაცილებით პრინციპული აღმოჩნდა. აქ პრინციპი იცით რა არის, თუ ამ გზაზე დგახარ, ბოლომდე უნდა იდგე. როგორც კი გადაუხვევ ამ გზიდან, საბაბის და მიზეზის გამოგონება ყოვეთვის შეიძლება. მაგრამ ფაქტია, რომ თუ კაცი ხარ და კაცური კაცი ხარ, ილია რომ თქვა, კაცია ადამიანი?!. ყველა ადამიანი კაცი არ არის. არაკაცობას თუ დაიწყებ, იქ ყველაფრის გამართლება შეიძლება.

დაკავშირებულია ზნეობრივი, სულიერი და სამართლებრივი. სამართალი, რომელიც ზნეობრიობას და სულიერებას არ ეფუძნება, მე ასეთ სამართალს არ ვცნობ. და ეს ჩვენი ხელისუფლების, ზვიად გამსახურდიას მიერ შექმნილი ხელისუფლების პრინციპი, თვითონ პრეზიდენტის მიერ ჩამოყალიბებული, ეს იყო: ჩვენ ვაშენებდით სახელმწიფოს, რომელიც დაფუძნებული უნდა ყოფილიყო უპირველეს ყოვლისა, სულიერებასა და ზნეობრიობაზე და კანონიც, ამდენად, უნდა დაფუძნებული ყოფილიყო ამავე პრინციპებზე. ამიტომ გახდა ზვიად გამსახურდია მსოფლიოს „მტერი“, ანუ გლობალიზმის სისტემის მტერი.

ლეგიტიმური რომ იყოს ხელისუფლება…

თუ დღევანდელი საქართველო უპირისპირდება თავისი სახელმწიფოებრიობის ჭეშმარიტი, ლეგიტიმური ხელისუფლების განხორციელებას, რა შეიძლება ამას მოჰყვეს თავად საქართველოსთვის? საერთოდ, როგორ წარმოგიდგენიათ საქართველოში ლეგიტიმური ხელისუფლების აღდგენა?  

მამაჩემი ხმარობდა ტერმინს „მარტივი აზროვნება“. დღეს რაც ინერგება და რისი განხილვაც ხდება, ყველაფერი მიმართულია აზროვნების გამარტივებისაკენ. მაღალი აზროვნება კი არა, მარტივი აზროვნება უნდათ, მდაბიო აზროვნებამდე დაჰყავთ ყველაფერი…

რას ნიშნავს ლეგიტიმური ხელისუფლება საქართველოსთვის? ამ საკითხს კაპიტალურად უნდა შევხედოთ. ლეგიტიმური რომ იყოს ხელისუფლება, პირველ რიგში ხალხის ინტერესებს უნდა გამოხატავდეს. მაგრამ ზვიად გამსახურდიას იდეა გულისხმობდა ხალხის არა, როგორც ბიომასის, ბიოლოგიური ადამიანის ინტერესებს, არამედ მართმადიდებელი, ქრისტიანი ადამიანის მიდგომას, პირველ რიგში, თვითონ სამართლიანობის მიმართ. ამ შემთხვევაში ღვთის სამართალია უზენაესი. ზვიადის იდეა იყო, რომ ჩვეულებრივი, ყოველდღიური, რუტინული სამართალი, აგებული უნდა იყოს ქრისტიანულ ღვთის სამართალზე. ღვთის სამართალს უნდა ეფუძნებოდეს. ამდენად ლეგიტიმური შეიძლება საქართველოსთვის მხოლოდ ის ხელისუფლება იყოს, რომელიც ღვთის სამართალს ეფუძნება.

შესაძლებელია, რომ ასეთი აღდგენილი ხელისუფლება თქვენს ლეგიტიმურ ხელისუფლებას სამართლებრივად და ფორმალურად არ უკავშირდებოდეს?

ეს იყო მიმართულება, რომლისკენაც ჩვენი ხელისუფლება მიდიოდა და ეს იყო იმ მისი ლეგიტიმურობის მთავარი არსი. ჩვენმა ხელისუფლებამ დასახა მიზნად მისვლა იქამდე, რომ სახელმწიფო სამართალი ღვთის სამართალს დაფუძნებოდა. ვიმეორებ, ის ხელისუფლება, რომელიც ზვიად გამსახურდიამ, როგორც ლიდერმა შექმნა, პირველ რიგში, ლეგიტიმური იყო იმ თვალსაზრისით, რომ ის ითვალისწინებდა უზენაეს პრინციპს, უზენაესი პრინციპი – ღვთის სამართალი ედო საფუძვლად და არა ბიომასის სამართალი! არა ბიოლოგიური ცხოველების, პოლიტიკური თუ ეკონომიკური ცხოველების სამართალი. ეს ორი სამართალი ძალიან განსხვავდება ერთმანეთისგან.

ზვიადი გენიოსი იყო და გიგანტი იყო იმ თვალსაზრისით, რომ მან ასე მაღლა აიტანა ეს საკითხები. ასეთი მაგალითი ისტორიაში არ ყოფილა და არ არის, თუ ათასი წლის იქით ბიზანტიას არ ვიგულისხმებთ, რომელმაც სცადა ღვთის სამართალი სახელმწიფოს სამართლისთვის საფუძვლად დაედო. ზვიად გამსახურდიამ, როგორც უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ და პრეზიდენტმა, თავის განცხადებებში ეს იდეა სულ ცოტა ორჯერ ჩამოყალიბებულად გააცნო ხალხს, მაგრამ ბიომასისთვის ამას არა აქვს მნიშვნელობა. ბიომასა იბრძვის იმისთვის, რომ კუჭი გაიძღოს. ამდენად, ჩვენ ხალხზე არ ვლაპარაკობთ, ბიომასაზე არ გვაქვს ლაპარაკი. თვითონ ამ ლეგიტიმურობის საფუძველი არის არა ბიოლოგიური ადამიანი, არამედ სულიერი ადამიანი. ზნეობრივიც კი არა, სულიერი ადამიანი… და ის ხელისუფლება ლეგიტიმური იყო იმდენად, რამდენადაც ამას ითვალისწინებდა და ამისკენ მიდიოდა. ასეთი ხელისუფლების გარდა საქართველოში არც ერთი სხვა არ შეიძლება ლეგიტიმური იყოს. სხვა შემთხვევაში მთავრობა მისაღები შეიძლება იყოს მხოლოდ ბიომასის და გლობალიზმის ჭრილში. ვიღაცეები გვცნობენ ასეთად კარგად, ამერიკას მოსწონს, რომ ასეთები ვართ…

თუ კაპიტალურად ვიმსჯელებთ, ესაა პრინციპული განსხვავება. ამაში მდგომარეობს ლეგიტიმურობის არსი და ჩვენი ხელისუფლება იყო და არის ლეგიტიმური იმიტომ, რომ ისევ ამ გზას ვადგავართ და ამ გზაზე უარი არ გვითქვამს. ჩვენ ვაშენებდით სახელმწიფოს, სადაც პრიორიტეტი ექნებოდა სულიერ საწყისებს, ღვთის სამართალს. რა თქმა უნდა, არ მოგვცეს ამის საშუალება. ეს გასაგებია და ასეც უნდა მომხდარიყო, დიახ, ასეც უნდა მომხდარიყო, მაგრამ ჩვენ მივეცით მაგალითი. ბიოლოგიური ადამიანის მისწრაფებები არის ცხოველური: გაძღეს, ქალი იშოვოს, დაიკმაყოფილოს ძირითადი ინსტინქტები.

90-იან წლებში ეს იდეა უცნობი იყო ხალხისთვის. ჩვენი მოძრაობა, თავისი არსით რომ ეროვნულ-სარწმუნოებრივი მოძრაობაა, ხალხს არ ჰქონდა შეგნებული. ხალხისთვის უწინარესი იყო დამოუკიდებლობის მოპოვება, ესე იგი ბიომასის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა. ეს საკითხები შეუგნებელი იყო მაშინაც და დღესაც, უფრო სწორად, შეუცნობი იყო ხალხისთვის. ეს შეკითხვა მოითხოვს შევაფასოთ, ლეგიტიმურობის აღდგენისთვის რა ფაქტორებია საჭირო. მარტივად გეტყვით, ამისთვის საჭიროა მართლმადიდებელი ადამიანი, ნამდვილი, ჭეშმარიტი მართლმადიდებლური მრევლი. ზნეობით და სულიერებით გამსჭვალული ერი უნდა იყოს, რომ მან ამავე პრინციპებზე აგებული სახელმწიფო დააფუძნოს. დღეს ქართველი ერი ასეთი არ არის. ამომრჩეველი უნდა იყოს მრევლი, თორემ ბიომასამ ის აირჩია და ის ჰყავს, რაც ერგება. მე არ ვამბობ, რომ საქართველოს დღეს ის მთავრობა არ ჰყავს, რომელიც დღევანდელ საქართველოს არ ერგება. ის ჰყავს სწორედ, რაც ერგება. ცხოველებივით გამოდიოდნენ და ბღაოდნენ: „მიშა, მიშა“… ეს ხომ ბიომასა იყო?! უფალს კი არ მიმართავდნენ, „მიშა-მიშას“ ბღაოდნენ. მერე „ბიძინას“ გაიძახოდნენ…

როგორ უნდა დამკვიდრდეს ეს იდეა? თავის დროზე ზვიად გამსახურდიამ და მერაბ კოსტავამ თითქოს შეძლეს ეს სინამდვილე შეექმნათ…

სინამდვილე არ იყო შექმნილი. ზვიადმა იდეა წამოაყენა, რომლის განხორციელება ვერ მოხერხდა. იდეა დატოვა, რომელიც დღესაც აუთვისებელია. იდეის გახარებისთვის მატერიალური საფუძველი არაა საჭირო. აქ საუბარია, პირველ რიგში, სარწმუნოებისთვის ბრძოლაზე… და სარწმუნოებრივ საკითხს თუ ეჭვის ქვეშ დავაყენებთ, მაშინ ლეგიტიმურობა არასდროს აღდგება. თუ საქართველოში არ აღდგა ნამდვილი, ჭეშმარიტი სარწმუნოება და ერი არ გადაიქცა მრევლად, ეს იდეაც ვერ გაიხარებს. ჭეშმარიტი ქრისტიანი ღმერთს სთხოვს მოანიჭოს სიმტკიცე, რათა ტანჯვას და წამებას გაუძლოს. დღეს კი ვის უნდა ტანჯვა-წამება? ერში დამკვიდრებულია ასეთი კატეგორია „წარმატებული ადამიანი“…

ამას ძალიან მტკივნეულად განვიცდი. ვინაა ეს „წარმატებული ადამიანი“? ვინც ფული იშოვა. დღევანდელი ერი გამსჭვალულია ამ წარმატების ძებნით ანუ ფულის შოვნით. არავინ არ გეტყვის, რომ ქეთევან წამებულია ყველაზე წარმატებული ქართველი, იმიტომ რომ ის ეწამა. აქ ლაპარაკია სულ სხვა პრინციპებზე. რაც შეეხება იმას, თუ როგორ მივიტანოთ იდეა ხალხამდე, ცალკე საკითხია. ეს არ ეხება საკუთრივ სახელმწიფოებრიობას. აქ საუბარია იდეაზე. ეს იდეა ზვიადის მიერ დატოვებულია. ეს იდეა, სახელმწიფოს და ღვთის სამართლის შერწყმის, ალბათ ბოლო ათასწლეულის განმავლობაში, პირველად, ვინც წარმოთქვა, იყო ზვიად გამსახურდია. ზვიადი ამითაა დიდი და არა იმით, რომ ბიოლოგიური ცხოველი უნდა გაეძღო. ზვიადმა ქართველებს უთხრა: იბრძოლე და ეწამეო. ერთად ვიბრძოლოთ სარწმუნოებისთვისო, მოუწოდა ერს.

ამ იდეის გავრცელება შესაძლებელია. თუ ასეთი იდეით გამსჭვალული ერი იქნება, გარწმუნებთ, საქართველოში სავსებით საკმარისი საკვებია, რომ ყველას ეყოს, სავსებით საკმარისი საცხოვრებელი ფართია, რომ ყველამ იცხოვროს. სინამდვილეში ყველასთვის ყველაფერი საკმარისია, მაგრამ არ არის ქრისტიანული მიდგომა. ეს ხალხი არ არის ქრისტიანი და მართლმადიდებელი. მარტო იმის თქმა, რომ „მე მიყვარს ჩემი პატრიარქი“, არ არის ქრისტიანობა.

როგორაა შესაძლებელი სახელმწიფო აღმასრულებელი ხელისუფლების რანგში ამ იდეის გატარება?

ადმინისტრაცია არის მანქანა. საქართველოში ხელისუფლებაც გააკერპეს. ხელისუფლება არის მანქანა. კარგია თუ ეს მანქანა ეფექტურად მუშაობს, თუ არა, უნდა დაზეთო. ზვიად გამსახურდიას მიერ შექმნილი ხელისუფლება, როგორც იდეა, თავიდანვე განწირული იყო, ისევე, როგორც თავიდანვე განწირული იყო უფალი ღმერთი, რომელიც განკაცდა. აქ მიზანი არ არის მატერიალური. ზვიად გამსახურდიას საქმიანობას პირველ რიგში აფასებენ სწორედ ამ მატერიალისტური მიდგომით. იმ კაცის მიზანი არც იყო ეს მატერიალური მხარე, თუმცა მას რაც შეეძლო გაეკეთებინა, მაგალითის მოცემა და იდეის დატოვება, გააკეთა. ზვიადმა უთხრა ხალხს: შენ უნდა შეიცვალო! როგორიც შენ ხარ, ისეთი ვერ ააშენებს სახელმწიფოს, რომელიც უფლის კანონებს დაეფუძნებაო… და მოსვლა სახელმწიფოს სათავეში სჭირდებოდა, პირველ რიგში, ამის ქადაგებისთვის. მან იქადაგა, მაღალი ტრიბუნიდან, ჯერ როგორც უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარემ, შემდეგ, როგორც პრეზიდენტმა.

ამ  შეკითხვების უმრავლესობა მატერიალისტისგან მოდის, კერპთაყვანისმცემლისგან, უკეთეს შემთხვევაში, ძველი აღთქმის ადამიანისგან. ქართველი ერის შეკითხვებია ეს სინამდვილეში. აქედან ჩანს, რომ ქართველი ერი არ არის თვითონ ქრისტიანი. უკეთეს შემთხვევაში ქრისტიანად შერაცხული კერპთაყვანისმცემელია. ზვიადს ეს სახელმწიფოებრიობა, დამოუკიდებლობა სჭირდებოდა იმისთვის, რომ შეექმნა ამ იდეის ქადაგების ანუ ხალხის გაქრისტიანებისთვის უკეთესი პირობები.

მინდა გითხრათ, რომ ამ იდეით განწყობილი ერი, მატერიალურადაც უკეთ იცხოვრებს, მაგრამ ღვთის იმედი არ აქვთ დღვანდელ ქართველებს. ამერიკის იმედი აქვთ, უფლის არა. ზვიადს ეყო სითამამე ექადაგა ის, რაც არაპოპულარულია. საქმე ის გახლავთ, რომ დღეს რაც არის შემოსავალი ერთ სულზე, თუ განაწილდება ისე, როგორც უნდა გაუნაწილოს მაყვასმა მოყვასს, ყველას ეყოფა. საკმარისი დოვლათია საქართველოში.

90-იანი წლების მოძრაობა, შეუცნობლად მიდიოდა იმ გზისკენ, რომელსაც „ზვიადის გზა“ შეიძლება დავარქვათ. ზვიადს ჰქონდა უნარი, სულიერების მუხტი გადაეცა ხალხისთვის. სპეციფიკური ნიჭი ჰქონდა ამისთვის და თვითონ იყო განსახიერება სულიერების.

სააკაშვილს თავისებური ნიჭი ჰქონდა, დაეთრგუნა და მოენუსხა ხალხი.

ზვიადი ისეთ ნათელს ასხივებდა, რომ მან შეძლო ზედმეტი განმარტებების გარეშე, ხალხში ეს იდეა ჩაენერგა. ხალხს უჭირდა იდეის ვერბალიზაცია, მაგრამ გრძნობდა მას იმ სულიერების განცდით, რაც ყველა ადამიანს გააჩნია. ზვიადმა ეს გააღვიძა ადამიანებში. ამიტომ იყო წინააღმდეგობა ასეთი სასტიკი.

ზვიად გამსახურდია დაამხო ბალტინის ფლოტმა, რომელიც შემოვიდა ამერიკის თხოვნით. მანამდე ბრძოლა მიმდინარეობდა. რადგან გაირკვა, რომ საქართველოში არ არის საკმარისი ძალა, რომელიც დაამხობს ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლებას, ბოლოს აუცილებელი გახდა მოეწვიათ რუსეთის სამხედრო ფლოტი.

ზვიადმა თვითონ ხალხი გადააქცია სახელმწიფოდ.

ზვიადმა სასწაული მოახდინა. ის, რაც მოხდა მაშინ, საქართველოში: კომუნიზმის წლებში მიძინებულმა ხალხმა ასე უცებ გაიღვიძა. ხალხი, რომელიც რაიკომის მდივნობაზე ან რაიონის მილიციის უფროსობაზე ოცნებობდა, ზვიადმა ეს ხალხი შეცვალა. ზვიადმა და მერაბმა. ზვიადმა თვითონ ხალხი გადააქცია სახელმწიფოდ. მაშინ მასობრივ გმირობას ჰქონდა ადგილი. ასობით ათასი ადამიანი ტყვიის ქვეშ გამოდიოდა.

თქვენი საუბრიდან იკვეთება ასეთი აზრი, რომ ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლება იყო ლეგიტიმური იმდენად, რამდენადაც მან ქვეყანა და ხალხი აღადგინა მარადიულად არსებულ ლეგიტიმურობაში, რასაც თქვენ ღვთის სამართალს უწოდებთ. გამოდის, რომ ლეგიტიმურობა კი არ გამქრალა ან ხალხმა კი არ უნდა აღადგინოს ეს ლეგიტიმურობა, არამედ თვითონ ხალხი თავიდან უნდა აღდგეს მასში…

გამარჯვება მოპოვებული აქვს უკვე ზვიადს. თან ეს მართლაც სამარადჟამო გამარჯვებაა. ეს მაგალითი თაობებს გაუძლებს. ისეთი რამ დათესა ზვიადმა, რომელსაც არც მორწყვა სჭირდება და არც სასუქი. ეს იდეა უკვე თავისით ცხოვრობს. ლეგიტიმური ხელისუფლების აღდგენაც სწორედ ამას გულისხმობს, რომ ეს სულიერება უნდა აღდგეს. ეს იდეა, სანამ იარსებებს, ესე იგი, იდეაში იარსებებს ლეგიტიმური ხელისუფლებაც. ზვიადმა ისეთი სახით დააფუძნა ლეგიტიმური ხელისუფლება, რომელიც არ საჭიროებს მატერიალურ საფუძველს. სამწუხარო მხოლოდ ისაა, რომ დღეს ამ იდეის ვერბალიზაცია ვერ ხდება ანუ ეს იდეა გაუცნობიერებლად არსებობს. უბრალოდ, ხალხს უნდა ვასწავლოთ ამ იდეის სწორი ტერმინებით ჩამოყალიბება.

ლეგიტიმური ხელისუფლება არსებობს. არსებობს მინისტრთა კაბინეტი. დღეს ეს ყველაფერი იატაკქვეშაა და არ ხმაურდება, მაგრამ მისი უპირველესი ამოცანაა იდეოლოგიის ჩამოყალიბება და ხალხამდე ნელ-ნელა მიტანა.

ზვიად გამსახურდია არის ზნეობრივი გმირი და როდესაც ერს ჰყავს ზნეობრივი გმირი, მას აქვს ისეთი რესურსი, რომელსაც ტრილიონობით დოლარით ვერ მოიპოვებ და რომელსაც ხარჯი არა აქვს. სულ ანათებს.

როდის ჩამოგიყალიბდათ ასეთი წარმოდგენა ზვიად გამსახურდიას მოღვაწეობაზე? როდესაც მის გვერდით მუშაობდით, თუ გიფიქრიათ ამ კუთხით?

სულ ახლახან, რამდენიმე წლის წინ, როდესაც დაწყნარებულმა დავიწყე ზვიად გამსახურდიას გამოსვლების მოსმენა, პარალელურად მისი „დილემა კაცობრიობის წინაშე“ შევისწავლე, ნელ-ნელა გამონათდა ის, რასაც ზვიადი გულისხმობდა.

ადრე მეც, როგორც ყველა, რაღაცნაირი სულიერი პათოსით მივყვებოდი ზვიად გამსახურდიას და ძირითადად ეს იყო დამოუკიდებლობის იდეა. მაშინ მეც ასე მესმოდა, რომ ამ ბრძოლას უნდა უზრუნველეყო ქართველი ერის ბიოლოგიურ გადარჩენა. ზვიადის, როგორც სულიერი მოძღვრის როლს, სულ რამდენიმე წელიწადია, რაც ჩავწვდი. ჩემთვისაც ძნელი ჩასაწვდომი იყო, კაცისთვის, რომელიც თვეობით ზვიადის გვერდით იყო. რასაც ადრე ვგრძნობდი, ახლა შევიცანი და ვიპოვე შესაბამისი სიტყვები. გაკვირვებული დავრჩი, თურმე რაზე გველაპარაკებოდა… მის გვერდით რომ ვიყავი, ვგრძნობდი, რომ მუხტი და სინათლე მოდიოდა მისგან, მაგრამ ამ სინათლის დანიშნულებას ვერ ვხვდებოდი. რას გვიშუქებდა, იმას ვერ ვხდეავდით. ზვიადის ნაშრომები მართლმადიდებლური, ქრისტიანული აზროვნების მიღწევაა. ის ღია ტექსტით ლაპარაკობს ყოველივეს, მაგრამ გამგები არ იყო მისი, მაგრამ ზვიადმა თქვა ეს იმის იმედად, რომ მერე გაიგებდა ხალხი.

გემი რომ იძირება, კაპიტანი უნდა ჩაჰყვეს

1999 წელს, როდესაც ქართულ პრესაში პირველად გამჟღავნდა პრეზიდენტ გამსახურდიას სიკვდილის ფაქტიური ადგილი – ზუგდიდის რაიონის სოფ. ძველი ხიბულა, კარლო ღურწკაია, რომლის ოჯახშიც დროებით შეფარებული იყო პრეზიდენტი, ყვებოდა, რომ გასროლის ხმაზე სასწრაფოდ ავიდა მეორე სართულზე, დაინახა გარდაცვლილი ზვიად გამსახურდია, რომელსაც თავიდან სისხლი სდიოდა და ხაზი გაუსვა ერთ დეტალს: ის ჩაცმული იყოო შარვალ-კოსტუმში და გადაწეული ჰქონდაო საბანი, თითქოს მოერიდა საბნის დასვრასო. თქვენ როგორ აღწერთ იმ გარემოებას, რაც გასროლიდან რამდენიმე წამში დაინახეთ? გახსენდებათ, რომ პრეზიდენტს უკვე შარვალი და კოსტუმი ეცვა?

გააჩნია ვინ რა დროს ნახა. ღურწკაია შემოვიდა გასროლიდან ორ-სამ წუთში, შესაძლოა ოთხ-ხუთ წუთშიც, არ მახსოვს ზუსტად. ამ მომენტისთვის მცველები შეეცადნენ გაესინჯათ, დაეთვალიერებინათ ზვიადის სხეული. ამიტომ ის მდგომარეობა რაც ღურწკაიას დახვდა მთლად ის არ იყო, რაც ჩვენ, თავიდან ვნახეთ, გასროლიდან წამებში. რა ეცვა, ზუსტად არ მახსოვს, იმიტომ, რომ ოთახში ბნელოდა, ან რაში მაინტერესებდა ეს დეტალები… ასეთი ტრაგედიის დროს, არ მიმიქცევია ყურადღება თუ რა ეცვა, თან იმ სიბნელეში, სადაც ერთი ჭრაქის ლამპა ანათებდა. მე ვხედავდი სახეს ზვიადისას და სისხლი რომ მოსდიოდა. რა ეცვა და როგორ ეცვა, ასეთი დეტალები არც მახსოვს, არ მიმიქცევია ყურადღება. ღურწკაია მომხდარს მაინც გვერდიდან უყურებდა, ჩვენთვის კი ეს თავზარდამცემი იყო: ყველაფერი იშლებოდა. მაგრამ მახსოვს, რომ ზვიადს იმ საღამოს ჯემპრი ეცვა. ისე, ჩაცმულები ვიწექით ყველა. მტერი რომ დაგვსხმოდა თავს, ფეხსაცმელში უნდა გაგვეყარა ფეხი, დროულად რომ გაგვეღწია.

ადრეულ ინტერვიუებში თქვენ აღწერდით, რომ 1993 წლის დეკემბრის თვეში ზვიად გამსახურდია ფიზიკურად ძალიან დასუსტდა. ტრაგედიამდე თუნდაც ერთი კვირით ადრე, თუ გახსოვთ, როგორი განწყობა იყო, რისი მოლოდინი გქონდათ თქვენ, პრეზიდენტს, დაცვის წევრებს, ყოველი მომდევნო დღის წინ? გასაგებია, რომ მტერთან ჩაბარებაზე არ ფიქრობდით…

გამოუვალობის გარემო იყო. გაუგებარი იყო, რისი გაკეთება შეიძლებოდა შემდგომ. ამოიწურა ყველა გეგმა და ყველა იმედი პრეზიდენტისთვისაც და ჩვენთვისაც. ბოლო იმედი იყო, ენგურის ხეობაში, ბანაკში რომ მივედით. ამის მერე ყველაფერი უკან-უკან მიდიოდა. არანაირი ძალა არ ჩანდა, არავითარი შეიარაღებული რაზმები, არანაირი პარტიზანული ბრძოლა. არაფერი არ ჩანდა. ასე, რომ ძალიან დეპრესიული განწყობა იყო ჩვენშიც და პრეზიდენტშიც. ამას დაამატეთ, რომ პრეზიდენტი ძალიან ავად გახდა. ვიღაცეები შეიცხადებენ ვითომ, ზვიადი როგორ გახდებოდა ავადო… როგორ არა, განა ადრეც არ ჰქონდა შაქრის შეტევები? ბოლოს ტკივილები აწუხებდა და ეს დაფიქსირებულია მრავალჯერ, მაგრამ თუ კაცს არ უნდა დაიჯეროს, რას უზამ? საქმე ისაა, რომ ეს საკითხები განიხილება არა ფაქტების საფუძველზე, არამედ რწმენის საფუძველზე, ამგვარი პათოსით: „მე არ მჯერა, რომ ზვიადი თავს მოიკლავდა!“ ამისთანებს ფაქტები არ სჭირდებათ, მათ აინტერესებთ ყველა ის ჭორი და მოზღაპრება, რაც მათ წარმოსახვას გაუმძაფრებს. ამისთანა ხალხთან დავა არ შეიძლება, მათთან ჭიდაობა არ ღირს. მოწმეებმა თქვეს, რაც ნახეს.

რამდენად ხშირად იყენებდით პრეზიდენტის რაციას? როგორც ამბობენ,  გროზნოდან პრეზიდენტთან დაკავშირებას სწორედ ამ რაციის მეშვეობით ცდილობდნენ?

არავითარი რაცია არ ჰქონდა პრეზიდენტს თან. ის რაცია დამონტაჟებული იყო მანქანაში, რომელიც 300 კილომდე იწონიდა. ენგურთან რომ მივედით, ბანაკთან იდგა ეს მანქანა. ეს რაცია ვიღაცეებს წარმოუდგენიათ დღევანდელი მობილურივით, ჯიბით რომ დაატარებენ.

ენგურის შემდეგ ყველანაირი კავშირი გაწყდა?

რადიო კი არა, ფანარი არ გვქონდა, ღამე გზა გაგვენათებინა. ბატარია არ იშოვებოდა სამეგრელოში და ასანთი. რატომ არავინ სვამს შეკითხვას, რითი ვანთებდით ღურწკაიას სახლში ლამპას? ნავთი არ იყო და სალიარკა ჰქონდათ, რომელიც ხრჩოლავდა და ბოლავდა. რა მდგომარეობა იყო მაშინ სამეგრელოში, წარმოდგენა არა აქვთ, ჩიტებს.

სანამ იყო რაციის საშუალება, თუ იყო დუდაევის მხრიდან მცდელობა, დაკავშირებოდა ზვიად გამსახურდიას?

იმ რადიოში ისმოდა შვილის, გიორგის ხმა. „პაზივნიე“ რომ ჰქვია, იმეორებდა სულ. ზვიადმა აგვიკრძალა კატეგორიულად იმ მანქანაში შესვლა. მერე ბაჩუკი ჩასვა იმ მანქანაში, ბესო არ შეიპაროს და არ დაელაპარაკოსო. არავითარი კონტაქტი არ უნდოდა არც ოჯახთან და არც არავისთან. ვინ უშლიდა ზვიადს წერილი გაეგზავნა თავის ოჯახთან?

ზვიად გამსახურდიასთან ბოლოს რამდენიმე ადამიანი დარჩით. წლების შემდეგ ე. შევარდნაძე უარჰყოფდა მის მიერ პრეზიდენტზე განხორციელებულ დევნას.

გადამწყვეტი მომენტი იყო აფხაზეთში გადასვლა. აფხაზებმა კატეგორიული მოთხოვნა წამოგვიყენეს, ერთ მიკრო ავტობუსში რამდენიც ჩაეტევით, იმდენი გადმოხვალთო. ასე, რომ ამალა და მრავალრიცხოვნობა გამორიცხული იყო. კი, მერე დაუშვეს, რომ კიდევ ერთი მანქანა წამოგვყოლოდა, ვოლგა, მაგრამ სინამდვილეში, მხოლოდ ეს ორი მანქანა იყო. არავითარი ამალა და არმია იქ არ იყო. გარდა ამისა, როგორ წარმოგიდგენიათ 40 კაცის ტყეში შენახვა? ყოველ დღე ჭამა ხომ უნდა 40 კაცს? ვთქვათ, ჩაუსახლდა ეს ორმოცი კაცი ვინმეს სახლში. ერთ კვირაში რა დღეში ჩავარდებიან?

რაც შეეხება დევნას. რას ნიშნავს დევნა? მე იქ მდევარი არ მინახავს. ან როგორ წარმოგიდგენიათ აბსოლუტური ქაოსის ვითარებაში ვინმეს დევნა? არაფერი არ მუშაობს: დენი არ არის, ტელეფონი არ მუშაობს, მავთულები მოპარულია, ბენზინი არ იშოვება, არაფერი არ არის…

ერთხელ ასეთ მსჯელობას მოვყევით: ერთგან ვიყავით და ზვიადმა თქვა, ის კაცი რაღაც საეჭვოდ იყურება ჩვენკენო. ვიღაცა მართლა იყურებოდა სახლისკენ. მერე მსჯელობა დავიწყეთ: ვთქვათ, მსტოვარია. ჩვენ რომელიღაცა სოფელში ვართ. ამ მსტოვარმა როგორ უნდა შეატყობინოს ჩვენი იქ ყოფნა ვინმეს? ზუგდიდში არ დადის არც ავტობუსი, არც მანქანა, ესე იგი, ფეხით უნდა ჩავიდეს ზუგდიდში. სანამ ზუგდიდში ჩავა, სანამ შეატყობინებს, სანამ ისინი ჩაიტვირთებიან ბეტეერებში, თან ღამე გამოსვლას ვერ ბედავენ. ღამე საერთოდ ვერ ბედავდნენ გარეთ გამოსვლას. ჩაკეტილები იყვნენ თავიანთ ბანაკებში. დღისით გამოდიოდნენ და ძარცვავდნენ სოფლებს, სადაც იცოდნენ, რომ შეიარაღებული რაზმი არ არის.

მაშინ ორგანიზებული ძალა არ ჰქონდა შევარდნაძეს. მიშას დრო კი არ იყო, როცა დაძრავდა სპეცრაზმებს, სოდს და კუდს. იყო ანარქიის და ქაოსის პერიოდი. ასე, რომ ის კაცი მსტოვარი რომ ყოფილიყო, ფეხით უნდა ჩასულიყო 40 კმ. ზუგდიდში. მერე სანამ ისინი დაიძვრებოდნენ ჩვენკენ. ღამე არ წამოვიდოდნენ. თუ წამოვიდოდნენ, მხოლოდ დღისით. უნდა წამოეყვანათ ერთი-ორი ბეტეერი… ამ ყველაფერს ხომ მოხერხება უნდოდა? სად ჰქონდათ მაგისი თავი. მაგდენი მოხერხება რომ ჰქონოდათ, აფხაზეთს კი არ დაკარგავდნენ. არ მინახავს მე იქ არავითარი მდევარი. ორჯერ გავიგეთ, რომ თავს დაესხნენ ოჯახებს, სადაც მანამდე ვიყავით. ოჯახისთვის მოუთხოვიათ ეთქვათ, საით წავედით. ან ეს რა შეკითხვაა – „საით წავიდნენ?“ ვინ ეტყოდა ოჯახს, საით მივდიოდით?! რომ ეწამებინათ და მოეკლათ, მაინც ვერაფერს ეტყოდნენ, რადგან მართლა არ იცოდნენ სად ვიყავით.

რომ სდიო კაცს, უნდა შეხვიდე ტყეში, მაგრამ ფეხის შედგმა რომ ეშინია ჯარისკაცს, იმიტომ, რომ არ იცის, რომელი მხრიდან ესვრიან, როგორ უნდა დევნოს ვინმე? იცი რა იყო ყველაზე საშიში? ყველაზე საშიში იყო ის, რომ გამოაცხადეს ფულადი ჯილდო მოკვლაზე, რასაც რა თქმა უნდა არ გადაიხდიდნენ, მაგრამ ისეთ გაღატაკებულ ქვეყანაში, როგორიც მაშინ საქართველო იყო, ასობით ენთუზიასტი გამოჩნდებოდა. ზვიადის თავში იყო გამოცხადებული ნახევარი მილიონი დოლარი, ჩემსა და ლოთის თავში 250 ათასი. ამ ფულზე დახარბებულებს შეიძლებოდა მოვეკალით. ეს იყო საშიში.

ეს ჯილდო ოფიციალურად გამოაცხადეს?

რა მნიშვნელობა აქვს, ხალხმა ასე იცოდა. ამ დროს მშიერი ყოველთვის არის, რომელიც მზადაა ნახევარი მილიონისთვის ვიღაც მოკლას. სულ არ ადარდებს ვის მოკლავს, ზვიად გამსახურდიას თუ იესო ქრისტეს. შივა, ნაროტიკი უნდა და ფული არა აქვს, რომ გაიჩხიროს. აი, ესაა საშიში მაგ დროს.

არ ჰქონდა მაშინ შევარდნაძეს რაიმე ინსტრუმენტი, რომ სისტემატური დევნა განეხორციელებინა. ჩვენ ყოველ სამ-ოთხ დღეში ადგილს ვიცვლიდით. არავის ვეუბნებოდით საით მივდიოდით. ხშირად ჩვენ თვითონაც არ ვიცოდით საით უნდა გვევლო.

თბილისელებში მაშინ რაღაცნაირი მოლოდინი იყო. პრეზიდენტი ალბათ ტყეშია და ცოტა ხანში თავის ერთგულ მეომრებთან ერთად ისევ შეტევაზე გადავაო…

თბილისში, პუტჩის დროს, სადღაც ზარბაზნებს ისროდნენ.  სამეგრელო კი მთლიანად დარბეული და გასაცოდავებული იყო. ასე, რომ თბილისში რას ფიქრობდნენ, რისი მოლოდინი ჰქონდათ და სამეგრელომ რა გადაიტანა თავის თავზე, ეს ორი სულ სხვადასხვა რამ გახლავთ.

თბილისშიც მძიმე ვითარება იყო…

გეტყვით რა მდგომარეობა იყო ბოლოს სამეგრელოში. რეალობაა და უნდა ითქვას! ბალტინის ფლოტმა სენაკის და სოფლების დაბომბვა რომ დაიწყო, ხალხმა  ელემენტარულად ზვიადს დაუსვა საკითხი: თუ შეგიძლია დაგვიცავი, თუ არა და რამე ქენი, მიხედე თავსო! აგერ, გვბომბავენ და შენ ვერაფრით გვეხმარებიო. როგორ გგონიათ, იოლი გასაცემია ამაზე პასუხი? თუ ფიქრობთ, რომ არ ისმებოდა ასე საკითხები? ზვიადი, როგორც ერის მეთაური ამას გრძნობდა. მისი და ჩემი ცოლ-შვილი უსაფრთხოდ იყვნენ გროზნოს შეფარებულნი, მაშინ როცა სამეგრელოში უამრავი ოჯახი დაუცველი რჩებოდა. ჩემ მიმართაც დაუსვამთ შეკითხვა, ბატონო ბესარიონ, ცოლ-შვილი რატომ არ ჩამოგყავთო. თუ თავის გაწირვაა ერთად გავწიროთ თავიო. ჩვენ აქ ჩვენი ცოლ-შვილით და სახლ-კარით ვართ მტრის წინაშე, თქვენი ცოლ-შვილი კი გახიზნულიაო… ამ დროს რა პასუხს აძლევ იმ ხალხს? გინდ პრეზიდენტი იყავი და გინდ პრემიერ-მინისტრი.

სხვათა შორის, დღეს მორცხვად, კეკლუცად ამ საკითხებს ყველა მალავს. ჯოხარ დუდაევი ფრონტზე იყო თავის ცოლ-შვილთან ერთად, მცირეასაკოვანი ბავშვი ჰყავდა იქ, სადაც ბომბები სკდებოდა. ჩემი ცოლ-შვილი და ზვიადის ცოლ-შვილი კი გროზნოში იყვნენ, ყოველ შემთხვევაში, მეტ-ნაკლებად დაცულები.

არ გვქონდა საკმარისი ძალები და დავმარცხდით. არავინ არ იცის რა მდგომარეობაში იყო ზვიადი. რომ გაეჭრათ, გაესინჯათ, მე მგონი შაქრის შეტევა ჰქონდა. რა მოყვება შაქრის შეტევას? ნებისმიერი ექიმი გიპასუხებთ: გონების არევა, არასაღი აზროვნება, დეპრესიული მდგომარეობა, ხშირად მოყვება თვითმკვლელობა და ა.შ. გაუსინჯა სისხლი ვინმემ? ვერავინ. ყველა ნიშანი ჰქონდა, რომ შაქარი მომატებული იყო. წამალიც მოუტანეს.

ვის აინტერესებს რა მდგომარეობაში იყო მაშინ ზვიადი. ყველას წარმოდგენილი ჰყავს ზვადი ტრიბუნაზე, ცეცხლოვან სიტყვას რომ ამბობს. ამ დროს ის გალიაში რომაა გამომწყვდეული, წასვლა არ უნდა და გაქცევა არ უნდა, ეს ცალკე საკითხია.

იცით რაშია საქმე, მოდი ჩემ დასკვნას გეტყვით. ყველას უნდა ზვიადის მაგალითზე თავისი ცვედნობა გაამართლოს. ამბობენ, მე თავს არ მოვიკლავდი, გავიქცეოდიო. ასეთებს მივმართავ: შენ გაიქცეოდი, არც თავს მოიკლავდი და არც მოგიკლავს, იმიტომ, რომ მთელი ერი არის დეზერტირი. ეს არის დაცვედნებული ერის აზროვნება და ასეთი ცვედანი აზროვნებით ცდილობს შეაფასოს ზვიადის ქცევა. ამ აზროვნებაში ამ ხალხის სიდედლე ჩანს. ოღონდაც ცოცხალი გადარჩეს და ყველაფრის გამკეთებელია.

ამბობენ, წარმოუდგენელია ზვიადს თავი მოეკლაო. რა არის წარმოუდგენელი? ზვიადი სწორედ იმის ზვიადი იყო, რომ მაგას გააკეთებდა! ამით განსხვავდება ზვიადი შევარდნაძისგან, სააკაშვილისგან და სხვებისგან. სააკაშვილი მიწაში ჩაძვრა ვირთხასავით, რადგან სადღაც შვეულმფრენი მოეჩვენა. თუმცა ვერავინ ვერ დაინახა ეს შვეულმფრენი მის გარდა.

ამ ხალხს რომ ვუსმენ, ან მათ ნაწერს რომ ვკითხულობ, გული მწყდება. სადამდე დაეცა ეს ხალხი, როგორი გასაცოდავებულ-გამაიმუნებულია. გმირობის და თავგანწირვის მოთხოვნილებაც არა აქვთ. სხვისი თავგანწირვის გაგების უნარიც არ აქვთ.

ჯვარს არავის არ უნდა რომ ეცვას. ხო, ამაზეა ლაპარაკი საერთოდ, საბოლოო ჯამში.

როცა ქართველ ხალხს მოუნდება თავგანწირული პრეზიდენტი, რომელიც დანებებას და დამარცხებას თვითმკვლელობას არჩევს, ის ხალხი გაიმარჯვებს… და ის ხალხი, რომელსაც გაქცეული პრეზიდენტი უნდა, კარგად მყოფი და მოქეიფე, ის ხალხი ვერ გაიმარჯვებს, ვერა.

რა შეგრძნება გქონდათ, როდესაც  გარდაცვლილ ზვიად გამსახურდიასთან მარტო დარჩით? რამდენიმე წლის წინ და რამდენიმე თვის წინ ის ტრიუმფატორი იყო, პრეზიდენტს ერის უზარმაზარი ნაწილი მიჰყვებოდა, ახლა კი დევნილი ესვენა თქვენს წინაშე.

ჩვენთვის იქ ყოველი დღე ისტორია იყო. ორი თვე ვიმალებოდით. ყოველი დღე იყო ისტორია. ყოველ დღე შეიძლებოდა დამთავრებულიყო ჩვენი ცხოვრება. ის ორი თვე სიგრძეში გაცილებით მეტი იყო, ვიდრე მანამდე წელიწადნახევარი. ყოველ დღე გიწევს ბრძოლა, სულიერი, ფიზიკურიც. დევნილობისას არ გვეცალა ასეთი ფიქრებისთვის, ზვიადი ცოტა ხნის წინ პრეზიდენტად რომ აირჩიეს და ტელევიზორში გამოდიოდა. მაგ დროს იმაზე ფიქრობ, გუშინ სად იყავი, დღეს სად ხარ და განსაკუთრებით ხვალ სად წახვალ, რა მოგივა.

თქვენს კითხვას რაც შეეხება, მახსენდება, იმ ღამეს, ზვიადი რომ დავმარხეთ ფანრის სინათლეზე, ქურდულად. ვთქვი, რა საცოდაობაა მეთქი… ასე მალულად, ასე ქურდულად, ღამე, ფანრის სინათლეზე დავმარხეთ ხუთმა კაცმა ზვიადი.

გაპატიოსნებაში არ მიმიღია მონაწილეობა, მცველებმა გააპატიოსნეს, მაგრამ ერთ მომენტში შევედი იმ ოთახში, სადაც ზვიადი ესვენა. გამიკვიდრა ზვიადის ტანი. მართალია გაძვალტყავებული იყო, მაგრამ მითუმეტეს ჩანდა, თვითონ ჩონჩხი, როგორი ათლეტური აღნაგობა ჰქონდა, როგორც ნამდვილი ძველი ბერძნული ქანდაკება იყო.

სხვა რა გითხრათ. უმძიმესი განცდები და დეპრესია გვქონდა. დეპრესია მარტო ზვიადის სიკვდილის გამო არა. ქვეყანა დაგვექცა თავზე. ერთი იყო, ვიღაც წამოწოლილი იყო და რას ფიქრობდა, მაგრამ ვისაც სახელმწიფო აბარია, მისი პასუხისმგებლობა სულ სხვა არის. ეს შევარდნაძეს შეეძლო აფხაზეთი დაეკარგა ისე, რომ მერე ხითხითებდა და იცინოდა, ან მიშა, აფხაზეთი და სამაჩაბლო რომ ჩააბარა, მერე მხიარულობდა და ბანკეტები ჰქონდა. ვისაც სამშობლო უყვარს, ეს არის უმძიმესი განცდა, რომ შენ ხარ მეთაური სახელმწიფოსი, ხარ პასუხისმგებელი და შენი ქვეყანა დაიღუპა.

ბევრჯერ მითქვამს, გემი რომ იძირება, კაპიტანი უნდა ჩაყვეს. მერე კიდევ, ვინ იყო ზვიადი? ზვიადი იყო ქვეყნის მთავარსარდალი, პასუხისმგებელი ქვეყნის ბედზე. ჩამოვიდა ზუგდიდში და თქვა, რომ ამათ ქვეყანა უპატრონო ჰგონიათ და პატრონი ჩამოვედიო. წარმოიდგინეთ ადამიანი, რომელსაც შვილი მოუკვდება. ერი ჩავარდა ასეთ მდგომარეობაში. სააკაშვილმა და შევარდნაძემ რომ ქვეყანა ასეთ დღეში ჩააგდეს, მათ არც ჰქონდათ სიცოცხლის უფლება. ისინი იმ ომებში უნდა დაღუპულიყვნენ გმირულად. მაშინ იქნებოდნენ კაცები.

 „ვარსკვლავების“ პოლიტიკური ქცევის საკითხი

მოდით, პირველ რიგში განვიხილოთ, რას წარმოადგენენ ხელოვნების ეს მუშაკები, პირობითად ვქვათ – „ვარსკვლავები“, ნებისმიერი სახელმწიფო სისტემისთვის. ეს „ვარსკვლავების სისტემა“, ფეხბურთი იქნება, კრივი თუ კინოვარსკვლავები, არის სისტემა, რომელიც ემსახურება სახელმწიფოს. თუ რომელიმე „ვარსკვლავმა“ სახელმწიფოს უღალატა, მას მაშინათვე სპობენ. გვაქვს მარადონას მაგალითი. როგორც კი შეცდა, რაღაც სისულელეები იბლუყუნა, მაშინათვე ისე გადაუარეს, როგორც ასფალტის სატკეპნი მანქანა გადაუვლის მიწას. მარადონა მიწასთან გაასწორეს. კუბაში იყო გაქცეული.

ხელოვნების თვალსაზრისით არ მინდა ვინმე შევაფასო. ხელოვნების შემფასებლები არიან თვითონ ხელოვანები, მაგრამ მათი პოლიტიკური ქცევა მაშინ მთლიანად ემსახურებოდა მათი, როგორც „ვარსკვლავების“ შემქმნელებს. ეს იყო ნომენკლატურის სისტემა. ზვიადმა „წითელი ინტელიგენცია“ უწოდა, სავსებით სამართლიანად, რომელიც არსებიტად იყო აგენტურა კომუნისტური სისტემის. და მერე ესენი ხომ მუდმივი მონები არიან. მონა ბატონს რომ დაკარგავს, მერე ახალ ბატონს ეძებს. განთავისუფლება არ უნდა.

კინოსტუდია გადაქცეული იყო იყო „მხედრიონის“ ბაზად და ანტისამთავრობო, სამხედრო დაჯგუფებებსაც კი იქ ჰქონდათ საზრდო, ასე ვთქვათ, ბაზა ჰქონდათ გახსნილი. ამიტომ პირველ რიგშ აუცილებელი იყო სახელმწიფოს კონტროლი ამ ბაზაზე და ასევე იყო ზრუნვა ქართული კინოს მომავალი განვითარებისთვის. თვალნათელი იყო, რომ საბაზრო ეკონომიკის ვითარებაში, თუ ხელოვნებას სახელმწიფოს დახმარება არ ექნებოდა, ეროვნული ხელოვნება მოისპებოდა. მაგრამ რადგანაც ხელოვნების ეს მუშაკები იყვნენ კომუნისტური იდეოლოგიის ტყვეობაში, მათთვის ეს იყო გაუგებარი. ისინი მიჩვეულნი იყვნენ კომუნისტურ სისტემას. კარგად იყვნენ მორგებულნი იმ სისტემას. იქიდან ქრთამიც ჰქონდათ, ნაქურდალიც ჰქონდათ. ქურდობა იყო ერთ-ერთი მთავარი შემოსავალი მათთვის. ძარცვავდნენ სახელმწიფოს. ერთი ფილმის გადაღებისთვის ხუთი ათასი კვადრატული მეტრი ტყავი გამოიწერეს, მერე ჩამოწერეს და გაყიდეს. მეორეზე აბრეშუმი გამოიწერეს და გაყიდეს. მესამეზე ხე-ტყე გაყიდეს. ამით ცხოვრობდნენ. ან ყიდულობდნენ ძვირფას ავეჯს დეკორაციებისთვის. მერე ეს ავეჯი სახლშ მიჰქონდათ. საბოლოოდ გამოირკვა, რომ მაშნდელი ქართული ფილმის მთელი მატერიალური ბაზა სახლებში ჰქონიათ წაღებული: დანები, ჩანგლები, ხანჯლები, ხმლები, მუზარადები… მუზაუმოვით ეწყოთ სახლში. ყველაფერი სახლებშ აქვს დანაწილებული „ელიტას“, ანუ ბნელიტას.

რა იყო თქვენი კონცეფცია. რას სთავაზობდა ახალი ქართული სახელმწიფო ქართულ ფილმს? რატომ წარმოიშვა კონფლიქტი?

სამწუხაროდ იყო მცდელობა, არ გაეთვალისწინებინათ ჩვენი შეთავაზებული. ჩვენ ვთავაზობდით სახელმწიფოს მხარდაჭერას, ოღონდ მათ არ უნდა ემოქმედათ სახელმწიფოს წინააღმდეგ. სახელმწიფო დააფინანსებდა ფილმებს, მაგრამ სახელმწიფო არ ჩაერეოდა ვის რა უნდა გადაეღო. ეს ჩაწერილი იყო დებულებაში კინო კორპორაციის შესახებ. მათ ექნებოდათ სრული შემოქმედებითი თავისფლება, სახელმწიფო დააფინანსებდა, რათა ხელოვნება გადარჩენილიყო. პრინციპი დემოკრატიული იყო და არ გულისხმობდა მარტო რეზო ჩხეიძეს გადაეწყვიტა საკითხები. გადაწყვეტილების მიმღები ხდებოდა სამხატვრო საბჭო. მაგრამ ეს მათთვის მაშინ მიუღებელი იყო. მიუღებელი არა როგორც ასეთი, არამედ მიუღებელი, როგორც ეროვნული ხელისიფლების ინიციატივა. იმავეს სიამოვნებით მიიღებდნენ დღესაც, დღევანდელი მთავრობისგან, მაგრამ რადგან რადგან ეს მოდიოდა გამსახურდიას ხელისუფლებისგან, ანუ ეროვნული ხელისუფლებისგან, ამიტომ იყო მიუღებელი.

არსებობს ვიდეო ჩანაწერი, სადაც აღბეჭდილია თქვენი შეხვედრა კინოს წარმომადგენლებთან. რეჟისორები აპროტესტებდნენ თითქოსდა ხელისუფლების მცდელობას გაეკონტროლებინა კინოწარმოება. მათ არ სურდათ ხელისუფლების მიერ შემოთავაზებული ხელმძღვანელობა.

არა, ჩვენ მაშნათვე ავუხსენით, რომ სამხატვრო ნაწილში ჩვენ არ ჩავერეოდით., ხოლო რაც შეეხება ეკონომიკას, ეკონომიკა რეჟისორის საქმე არ არის. რეჟისორებმა ირეჟისორეთ, ეკონომისტები იეკონომისტებენ, პარიმახერი გაკრიჭავს. ჩვენ ვთავაზობდით ეკეთებინათ თავიანთი საქმე, მაგრამ ყველას უნდოდა სამეურნეო საქმიანობაში ჩამჯდარიყო, ფული რომ ეკეთებინათ.

ტელევიზიაში უარესი ხდებოდა. რატომ აჯანყდა ტელევიზია? ძალიან მარტივი სისტემა იყო ტელევიზიაში. კომუნისტურ ტელევიზიაში, განსაკუთრებით კორუფციის აყვავების დროს, ასეთი გამოთქმა იყო: „მოდიხარ თუ მოვიდე?“ დაურეკავდნენ ვიღაცას საწყობში ან დიდ მაღაზიაში და ჰკითხავდნენ, „მოდიხარ თუ მოვიდე?“ „მოვიდე“ რას ნიშნავს? დააცხრებოდა გადამღები ჯგუფი, გადაიღებდნენ ნაგავს ან რამე სხვა კომპრომატს. მერე ამას განიხილავდნენ რაიკომში და დირექტორს მოხსნიდნენ. ამას უწოდებდნენ „კრიტიკულ გადაცემას“. ან შევიდოდნენ საპარიკმახეროში. გადაიღებდნენ, რომ ყრია აუხვეტავი თმა. გადაიღებდნენ და აჩვენებდნენ, უწესრიგობააო. მოხსნიდნენ დირექტორს. თვითონ დირექტორი ფულს აკეთებდა, კორუფციონერი იყო და ამათ ფულს უნაწილებდა. აი, ამით ცხოვრობდა ტელევიზია. იქ კიდევ ფილმების გადაღებისას ფულს რომ ჭამდნენ, ცალკე საკითხია. აი, ასეთი იყო: ქურდბაცაცური სისტემა.

ასე უნდათ გამოაცხადონ, ვითომ საბჭოთა კავშირში ყველაფერი ცუდი იყო, მაგრამ მხოლოდ ხელოვნება იყო კრისტალი. ხელოვნებაც და ეკლესიაც ისეთივე დამპალი იყო, როგორიც იყო ყველა დანარჩენი სისტემა. რაც ერიო, ის ბერიო. როცა ერი კორუმპირებულია იქ ხელოვანიც კორუმპირებულია. ასე, რომ ხელოვანთა ეს სისტემა კორუფციის მექანიზმად გადაიქცა. უთოფო ყაჩაღებად გადაიქცნენ. რა უნდა გვექნა ამათთან?

რა ეპიზოდები გაიხსენდებათ იმ პერიოდის შეხვედრებიდან?

რეჟისორებთან გვქონდა თათბირი. ერთეულების გრდა თითქმის ყველა მოვიდა. გავიხსენებ შეხვედრას აბულაძესთან. აბულაძეს პირადად არ ვიცნობდი.  მოვიდა და პირდაპირ გვერდზე დამიჯდა. დანარჩენი რეჟისორები უფრო შორს ისხდნენ. მახსოსვს, აბულაძეს კარგი ტყავის ჩანთა ჰქონდა, თილისმასავით ატარებდა. სანამ თატბირი დაიწყებოდა, აბულაძემ ყურში ჩამჩურჩულა: ბატონო ბესარიონ, ამათი მთავარი პრობლემა ის არის, რომ უნიჭოები არიანო. ვერ შევიკავე თავი და ამიტყდა სიცილი. მერე მე ვუთხარი, ზვიადმა მთხოვა, რომ თქვენ ყველანაირად მხარი დაგიჭიროთ მეთქი. ვკითხე, მანქანა გყავთ? არაო. ხვალიდან გეყოლებათ მეთქი მძღოლით. შევთავაზე განაცხადი გაეკეთეინა ფილმზე ყოველგვარი წინასწარი კონსულტაციების გარეშე. ვუთხარი, როგორც კი განახადს გააკეთებთ, მაშინვე გამოგიყოფთ ფინანსებს. აბულაძეს ძალიან გაუხარდა. კაცი ბედნიერი წავიდა, სხვები არა. ვკითხე აბულაძეს, რამდენ ხანში გელოდოთ მეთქი. მიპასუხა, ორ კვირაში მოვიტან გეგმასო.

გავიდა ორი კვირა, სამი კვირა, მაგრამ არ ჩანს ეს კაცი. ერთ დღეს მდივანმა შემატყობინა, თქვენთან აბულაძის მძღოლი მვიდაო. გამიკვირდა. მძღოლი ახლოს მოვიდა და ყურში ჩამჩურჩულა: ვერც გირეკევთ და ვერც მოვაო. უთხრეს, თუ გაგეკარება ისევ, გაგანადგურებთო და ეშინიაო. მე ვუთხარი, ყველაფერი ისევ ძალაში რჩება და როცა აღარ შეეშინდება ისევ გამოჩნდეს მეთქი.

მერე ვფიქრობდი ჩემთვის, ასეთ დიდ რეჟისორს რომ ასეატერორებენ თავისივე კოლეგები. კოლეგები, რომლებიც დემოკრატიაზე დებენ თავს. რა მხეცური სისტემა იყო შექმნილი ხელოვნებაში… ქურდული, ყაჩაღური, ძალმომრეობითი სისტემა იყო თვითონ ხელოვნებაში.

1991 წლის აგვისტოში თქვენ დაინიშნეთ საქართველოს პრემიერ-მინისტრად. როგორც მოხდა თქვენი კანდიდატურის შერჩევა? გადაწყვეტილება სპონტანურად მიიღეს თუ თქვენი პიროვნების თვისებების და კომპეტენციის გათვალისწინებით?

როდესაც სიგუა ტყეში გაიჭრა და ყაჩაღი გახდა, ზვიადმა ამირჩია მე და მთხოვა გვერდში ამოვდგომოდი. მე არც მიფიქრია შემეთავაზებინა ჩემი თავი. თვითონ დამიბარა და მთხოვა. ერთადერთი რამ მკითხა: „მაფიას შეებრძოლები“? მოერევიო კი არ უკითხავს, შეებრძოლებიო? მე ვუთხარი, შეძლებისდაგვარად შევებრძოლები მეთქი. ეს იყო პირობა. მოთხოვნა იყო ჩემ მიმართ, რომ შევბრძოლებოდი ამ კორუმირებულ საბჭოთა მაფიოზურ სისტემას ეკონომიკაში. მე ვუთხარი, რომ შევებრძოლებოდი.

მაშინ თქვენ გაკრიტიკებდნენ სახელმწიფო კაპიტალიზმის გატარების მცდელობის გამო. ამბობდნენ, პრემიერ გუგუშვილს საბჭოთა კავშირის ეკონომიკური სისტემის შენარჩუნება უნდაო.

იცით რა, სახელმწიფო კაპიტალიზმი არის ამერიკაში, ევროპის სახელმწიფოებში, კორეა ამ სისტემაზეა დაფუძნებული… ჩვენი მტრები რაღაც უცხო ტერმინს აიღებდნენ, რომელიც ხალხს არ ესმოდა და ამ ტერმინს წარმოაჩენდნენ უარყოფითი ემოციური გარემოთი.

რა გეგმა გქონდათ თქვენ? რა იყო მაშინ მთავარი გამოწვევები?

გამოწვევა იყო ის, რომ სახელმწიფოს და ხალხის დოვლათი არ უნდა ჩაგვეგდო ხელში ყაჩაღებისთვის პრივატიზაციის გზით.

რასაც სიგუა ცდილობდა?

რასაც ცდილობდა სიგუა და შემდეგ ყველა რესპუბლიკაში განხორციელდა. გაძარცვეს ხალხი. კაპიკებად მიითვისეს უზარმაზარი რესურსები და ამ გზით გახდნენ მილიონერები და მილიარდერები. მიითვისეს ხალხის ქონება. ჩვენი მიზანი იყო პრივატიზაცია ჩაგვეტარებინა ნელა, აუჩქარებლად., გეგმაზომიერად. უნდა ჩაგვეტარებინა პრივატიზაცია მხოლოდ იმ დარგებში, სადაც პრივატიზაცია მომგებიანი იქნებოდა. იყო კიდევ ერთი რამ, რაზეც რა თქმა უნდა არავისთან არ ვლაპარაკობდით, გარდა მე და ზვიადისა. ლაპარაკი იყო სამხედრო ეკონომიკის შექმნაზე, რამდენადაც უახლოეს პერიოდში ველოდით საქართველოს წინააღმდეგ ომს, რომელიც მალე დაიწყო კიდეც. სახელმწიფო უნდა მოგვემზადებინა ომისთვის. საომარი ეკონომიკა კი სპეციფიკური საგანია. აქ რესურსებია საჭირო. ეს უნდა გაკეთებულიყო, მაგრამ მალულად. კრემლს არ უნდა გაეგო, რომ ჩვენ სამხედრო რელსებზე გადაგვყავდა სახელმწიფო.

პრივატიზაციაზე მინდა გითხრათ. მაშინ ქართველ ხალხს არ ჰქონდა ინფორმაცია. ლაპარაკობდნენ, რომ მაგალითად ლიტვამ, ლატვიამ და ესტონეთმა უკვე ჩაატარეს პრივატიზაცია. ყბედი, ცრუპენტელა სიგუა გამოვიდოდა და ამბობდა ამას. არსებობს დოკუმენტები. პირველი პრივატიზაცია ერთი-ორი მაღაზიის ჩაატარეს 1992 წელს. 1991 წელს არც ერთი ფაქტი პრივატიზაციის, არც ერთ პოსტ საბჭოთა რესპუბლიკაში, არც პოლონეთში, არც აღმოსავლეთ გერმანიაში არ ჩატარებული. ესე იგი, ეს აჟიოტაჟი გამოწვეული იყო ამ ცრუპენტელების პროპაგანდით და იმით, რომ მაშნ არ არსებბდა ინტერნეტი და ხალხს ინფორმაცია არ ჰქონდა. ერთხელ იყო ჩამოსული ლატვიის პრემიერი. ვკითხე რა ხდებოდა მათთან პრივატიზაციის მიმართულებით. მან შეიცხადა, ჯერ რა დროს ეგ არისო. ჯერ საბჭოთა კავშირი არ დანგრეულაო. მაგრამ ჩვენთან მოახერხეს ხალხის დაბალი აზროვნებით სპეკულაცია. როცა ხალხმა არ იცის რა ხდება, ძალიან იოლია მოატყუო.

მაშასადამე თქვენი გეგმა იყო სახელმწიფო რესურსების შენარჩუნება და მობილიზება.

სტრატეგიული რესურსები სამუდამოდ უნდა დარჩეს სახელმწიფოს. ამ ქვეყანას ხომ ხედავთ? ფინეთში ელექტროენერგეტიკა, ტრანსპორტი, ალკოჰოლის წარმოება, სათამაშ ბიზნესი სახელმწიფოს ხელშია და აყვავებული ქვეყანაა. დაახლოებით ასეთი სისტემის შემოღება მინდოდა. ვიცოდი ეს მაგალითი. კორეის მაგალითი მქონდა კარგად შესწავლილი. დღეს რომ კორეა გახდა მსოფლიოს ერთ-ერთი ინდუსტრიული ბურჯი, სინამდვილეშ მანდ სახელმწიფო კაპიტალიზმი ტარდებოდა. შესანიშნავი შედეგები აქვთ. რად ღირს მარტო „სამსუნგი“, სხვა ყველაფერს რომ თავი დავანებოთ. ეს ყველაფერი სახელმწიფო კაპიტალიზმის გატარების შედეგია, მაგრამ მაშინ ჩვენთან წამოისროდნენ რაღაც ტერმინს და გაიძახდნენ, ეს კაცი რახან ამას ამბობს, უკვე ცუდია. უკვე შტამპი იყო, თავიდანვე ცუდი უნდა ყოფილიყო.

გადატრიალების შემდეგ, 1992 წლიდან დაიწყო ის პრივატიზაცია, რომელსაც თქვენგან მოითხოვდნენ…

რა თქმა უნდა, გაძარცვა უნდოდათ და გაძარცვეს ქვეყანა. რომ ნახეს, რომ ჩვენს არ ვაძლევდით ძარცვის საშუალებას, ამიტომ იარაღი აისხეს. ეგენი ხომ ყაჩაღები არიან.

ამ ხალხზე ლაპარაკიც არ ღირს. მაშნდელი სიტუაციის არანორმალურობა არ შეიძება დღევანდელობაზე გადმოვიტანოთ. ის ფსევდო ბრალდებები, რაც მაშინ ჟღერდა, დღეს ხომ სრული უაზრობაა? იმის გახსენება, სიგუა და შევარდნაძე რას ლაპარაკობდნენ, რა საჭიროა? ეგენი ხომ ჩამოწერილები არიან? გაუქმებულები არიან საერთოდ. ხაზი აქვთ გადასმული. არაფერს არ წარმოადგეგენ, დაუსჯელი კრიმინალები არიან. რატომ უნდა იჯდეს ციხეში ვანიჩკა და სიგუა, ერის მოღალატე და დამაქცევარი, რატომ არ უნდა იჯდეს? რატომაა დღეს მიშას მიმართ აღძრული სისხლის სამართლის საქმე და შევარდნაძე გადაურჩა სასამართლოს? მიშას იმის მეასედი არ დაუშავებია რაც შევარდნაძემ დააშავა. ვანჩკას იმის მეასედი არ დაუშავებია რაც სიგუამ დააშავა. ესენი დაუსჯელი კრიმინალები არიან და ამ დაუსჯელი კრიმინალების მიერ თავის მართლებისთვის მოგონილი ბრალდებები განვიხილოთ?! ეგენი საერთოდ წასაშლელები არიან. არც ღირს მათზე დროის დაკარგვა. ესენი ხომ უსინდისოები არიან, როგორც ზვიადი იტყოდა.

ტექსტის PDF სახე:
https://app.box.com/s/gp0a30pl59ewwuj7axjw

ვიდეო ჩანაწერიდან ტექსტი მოამზადა ზ.მიქელაძემ
ვიდეოჩანაწერის დედანი:
https://www.youtube.com/watch?v=GwbolMC4pKw

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s

%d bloggers like this: