Colchis LGM CHG Isolated Refugium and Refugia: Population: Hiatus vs Continuity


Hiatus

«The study of the UP Layer in Satsurblia has revealed evidence of human occupation during the pre-LGM period (Area B, Layers B/II and B/III), 25.5–24.4 ka cal. BP, an interval broadly contemporaneous with part of the occupation in Dzudzuana C (27–24 ka cal. BP). The chronology of Layer AII/a and A/IIb indicate the presence of a new post-LGM phase (Area A, Layers A/IIa and A/IIb: 17.9–16.2 ka cal. BP). The latter provides new evidence for human occupation in this region more than a millennium prior to what was previously known based on the radiocarbon-based chronology of Dzudzuana B (16.5–13.2 ka cal. BP…
The results of the campaigns in Satsurblia and Dzudzuana suggest that at present the most plausible scenario is one of a hiatus in the occupation of this region during the LGM (between 24.4–17.9 ka cal. BP). Future fieldwork will aim to assess earlier occupations and in particular to investigate whether the hiatus in occupation in Dzudzuana between Units D (34.5–32.2 ka cal. NP) and C (27−24 ka cal. BP) also occurs in Satsurblia, suggesting an additional regional (and potentially pan-regional) occupational hiatus.»[1]

Continuity

Climatic suitability of Europe

Climatic suitability of Europe for human population over the LGM according to the simulation. (A) Changes in the percentage of potentially inhabited land area in Europe. (B) Percentage of time the area has potentially been inhabited between 30 and 13 ky ago. (C) Mean population density (people/100 km2 ) between 30 and 13 ky ago. [2]

Comparisons between simulated hunter-gatherer population size

Comparisons between simulated hunter-gatherer population size and density, the archaeological population proxy, and paleoclimatic simulations between 30 and 13 ky ago in Europe. (A) Simulated human population size in Europe. Error bars show the resampling-based confidence limits (95%). (B) Simulated mean density in the inhabited area of Europe. Error bars show the resampling-based confidence limits (95%). (C) Archaeological population size proxy based on the taphonomically corrected number of dates. (D) European mean of simulated potential evapotranspiration. (E) European mean of simulated mean temperature of the coldest month. (F) European mean of simulated water balance. D–F are based on the downscaling from the CLIMBER-2 climate model. [2]

Simulated human population range and density

Simulated human population range and density compared with the spatial distribution of archaeological sites during six time intervals from 30 to 13 ky ago. Archaeological sites are indicated with black dots and in each time slice they represent sites dated within 1,000-y bins. [2]

Stratigraphical data on lithic artefacts at Bondi Cave shows (Ages cal BP)
Layer IV — 24.530-23.530 and 23.500-22.980 — (24.5-22.3)
Layer V — 22.080-21.200 — (22-21.2)
LGM period: 24.5-21 [3, 4]

investigated sites in the Imereti region

Map of Georgia (B) and location of investigated sites in the Imereti region (A): 1-Dzudzuana Cave; 2-Satsurblia Cave; 3-Kotias Klde Cave; 4-Bondi Cave; 5-Samerckhle cave; 6-Khvedelidzeebis Cave; 7-Datvis Klde Cave. Triangles indicate studied caves with Upper Palaeolithic layers; circles indicate caves where only modern sediments were investigated. Kutaisi is the capital of Imereti. [3]

The Satsurblia karst cave is located in the Tskhaltubo region near the village Kumistavi at an altitude of 360 m a.s.l.
The karst cave Dzudzuana is located near the village Darkveti of the Chiatura municipality at an altitude of 560 m a.s.l.
The Bondi Cave is located north of the town of Chiatura at an altitude of 477 m asl.

So: Dzudzuana and Bondi Cave appeared too close to lower frontier of permanent snow during peak of LGM! 

Dispute

Decrease of population in Europe as well in Caucasus during peak of LGM (24-18 ka cal. NP) objectively, comparatively decreases chances to find archeological material data about population, especially for Caucasus having much less total population then for Europe. So, evidences of absence of population according Satsurblia and Dzudzuana data can not be hardly extrapolated and maximized to the level of regularity for Caucasus. It is needed to check if continuity is common, regular for European archaeological sites inside continuate, uninterrupted population refugias. Actually, chances to find remains and material of population counting several thousand species after 20.000 years is harsh zero. Here is needed some ratio, criteria of population-number/discovery (as: 1 archaeological discovery for every 100.000 of population).

May be Satsurblia and especially Dzudzuana were located too high a.s.l. to be populated during peek of LGM?

Satsurblia and Dzudzuana were not populated afrer 13  ka cal. NP: New age of Hiatus?


[1] Satsurblia: New Insights of Human Response and Survival across the Last Glacial Maximum in the Southern Caucasus. R.Pinhasi, T.Meshveliani. at al.

[2] Human population dynamics in Europe over the Last Glacial Maximum. M.Tallavaaraa, M.Luoto, at al.

[3] Multiple origins of Bondi Cave and Ortvale Klde (NW Georgia) obsidians and
human mobility in Transcaucasia during the Middle and Upper Palaeolithic. F-X.Bourdonnec, S.Nomade, at al.

[4] Bondi Cave and the Middle-Upper Palaeolithic transition in western Georgia (south Caucasus). D.Pleurdeau, M.-H.Moncel, at al.


Colchis (/ˈkɒlkɪs/; Georgian: კოლხეთი Kolkheti; Greek Κολχίς Kolkhis) was an ancient kingdom and region on the coast of the Black Sea, centered in present-day western Georgia. It has been described in modern scholarship as “the earliest Georgian formation” which, along with the Kingdom of Iberia, would later contribute significantly to the development of the medieval Georgian statehood and the Georgian nation. Internationally, Colchis is perhaps best known for its role in Greek mythology, most notably as the destination of the Argonauts, as well as the home to Medea and the Golden fleece. It was also described as a land rich with gold, iron, timber and honey that would export its resources mostly to ancient Greece.

Colchis was populated by Colchians, an early Lazuri speaking tribe, ancestral to the contemporary Western Georgians, namely Svans and Mingrelians, as well as the related Lazs. Its geography is mostly assigned to what is now the western part of Georgia and encompasses the present-day Georgian provinces of Samegrelo, Imereti, Guria, Adjara, Abkhazeti, Svaneti, Racha; modern Russia’s Sochi and Tuapse districts; and present-day Turkey’s Rize, Trabzon and Artvin provinces.
https://en.wikipedia.org/wiki/Colchis


In biology, a refugium (plural: refugia) is a location which supports an isolated or relict population of a once more widespread species. This isolation (allopatry) can be due to climatic changes, geography, or human activities such as deforestation and overhunting.

In anthropology, refugia often refers specifically to Last Glacial Maximum refugia, where some ancestral human populations may have been forced back to glacial refugia, similar small isolated pockets in the face of the continental ice sheets during the last glacial period. Going from west to east, suggested examples include the Franco-Cantabrian region (in northern Iberia), the Italian and Balkan peninsulas, the Ukrainian LGM refuge, and the Bering Land Bridge. Archaeological and genetic data suggest that the source populations of Paleolithic humans survived the glacial maxima (incl. the Last Glacial Maximum) in sparsely wooded areas and dispersed through areas of high primary productivity while avoiding dense forest cover.
https://en.wikipedia.org/wiki/Refugium_(population_biology)


Last Glacial Maximum refugia were places where humans survived during the last glacial period in the northern hemisphere, around 25,000 to 20,000 years ago.
https://en.wikipedia.org/wiki/Last_Glacial_Maximum_refugia


CHG: Caucasian Hunter Gatherers


See also: Colchis LGM CHG Isolated Refugium and Refugia: Nutrition: Chestnut

Colchis LGM CHG Isolated Refugium and Refugia: Nutrition: Chestnut


Sources

«The main chestnut refugia are located in the Transcaucasian region… In particular, additional profiles indicating a strong chestnut presence are added, such as the sites in the Caucasus… The most consistent shelter zone is represented by the Trans-Caucasian region (located mostly south of the Caucasian chain, in the territory of today’s Georgia…)»[1]

Quaternary refugia of the sweet chestnut 1

Main refugium areas of the European chestnut according to their probability level (P.Krebs, M.Conedera, et al.)

Palaeoclimatic models help to understand current distribution of Caucasian forest species

«Spatial projection of the most transferable models on the Caucasus and western Asia under current climatic conditions: left, uncorrected models; right, models corrected with the refugial distance … Cs, Castanea sativa…» [2]

Fig-2-Map-of-Georgia-showing-the-main-natural-vegetation-groups-modi-fi-ed-from-Bohn

Map of Georgia showing the main natural vegetation groups (Castanea sativa)… [3]

«Каштан обыкновенный (Castanea sativa Mill) в Аджарии растет от приморских берегов Черного моря до высоты 1300-1600 м н.у.м., причем на высоте от 400-500 до 1000-1100 м создает собственный вертикальный пояс. В горно-лесной зоне Аджарии в пределах своего пояса, где по сравнению с приморской зоной климат менее влажный, произрастают как чистые, так и смешанные с дубом, грабом, ясенем, буком и другими породами каштановые древостои. В основном климат зоны каштановых лесов умеренно влажный и умеренно теплый с продолжительным летом. … По данным Г.Н. Гигаури и К.Л. Тугуши (1967), 40 лет назад семенные девственные леса Абхазии имели среднюю высоту 28,5 м, средний диаметр 49 см и запас 505 м /га, т. е. соответственно в 1,5, 1,65 и 1,55 раза больше, чем в настоящее время в Аджарии. … Количество деревьев, шт/га 517~18.894» : In Adjara Castanea is forming monocultural wood zone from 400-500 and up to 1000-1100 m. a.s.l. Number of Castanea trees per hectare is not less than 500 (100 full grown tees). [4]

«Наибольшее количество плодоносящих деревьев наблюдается в типах леса каштанник ежевиковый и каштанник колхидский, самое меньшее — в каштаннике рододендроновом. Общий урожай плодов в этих типах соответственно равен 400, 320 и 100 кг/га. … Подсчитано, что из каштанников Кавказа можно ежегодно получать 40—50 тыс.т. плодов, из которых на долю Краснодарского края приходится около 19 тыс. т…» : Present-day economically effective potential of production of nuts in Caucasus is calculated as 40.000-50.000 tons.[5] Per hectare harvest potential in Colchis LGM refugium woods can be calculated as 250 kg.

«Caucasian types of chestnut can survive up to -25° C and grow up 1500 m. a.s.l. Best time for harvest is September-October. Flowers can be obtained by bees during May-June.» [6]

But, nuts can be found from mid-August till January – mid-February. I have collected nuts enough for one day nutrition of several people from one tree in mid December, in mountains near Tsalenjikha.

Nutrition estimates

Estimated area populated by chestnut in Colchis Refugium during LGM can be calculated as 2.000 km2 (200.000 hectares). Estimated number of trees on 2.000 km2 during LGM as 20-30 mln. Estimated effective maximal production by CHGs can be calculated as much as 50.000-25.000 tons of fresh nuts (250 kg/ha).

Fresh chestnut fruits have about 180 calories (800 kJ) per 100 grams of edible parts. Total nutrition power of available amount nuts can be calculated as millions of kCal.

To preserve their freshness for a few months with no artificial refrigeration, the chestnuts can be soaked in cold water for about 20 hours immediately after harvest, after which they are dried in the shade, then layered in dry sand — this technology was able for CHGs.

Conclusions

During LGM Chestnut had high direct nutrition potential, provided Colchis LGM CHG settlers with enough food from mid-September till mid-February.

For wild boars, which were main hunting animal for CHGs, Chestnut provided vast food during six month per year (boars were migrating up to mountains following mature nuts).

Together with Juglans regia and more common Hazel, Chestnut may formed strong nutrition basement for CHGs population, as well as for hunted animals.

Nutrition potential of Colchis LGM refugium for CHGs can be key factor for studying DNA development during LGM in Transcaucasia, East Anatolia and all the West Asia.

CHGs were not to be allergic to Chestnut and other nuts…


[1] Quaternary refugia of the sweet chestnut (Castanea sativa Mill.): an extended palynological approach. P.Krebs, M.Conedera, et al.

[2] Palaeoclimatic models help to understand current distribution of Caucasian forest species. D.Tarkhnishvili, A.Gavashelishvili, L.Mumladze

[3] Late Quaternary record of the vegetation and catchment-related changes from Lake Paravani (Javakheti, South Caucasus). E.Messagera, S.Belmecherib, et al.

[4] Характер роста и формирования каштановых древостоев Аджарии. З.Манвелидзе, М.Сванидзе, at al.

[5] http://www.activestudy.info/kashtan-sedobnyj

[5] Young Ranger Guide, 2015.


Colchis (/ˈkɒlkɪs/; Georgian: კოლხეთი Kolkheti; Greek Κολχίς Kolkhis) was an ancient kingdom and region on the coast of the Black Sea, centered in present-day western Georgia. It has been described in modern scholarship as “the earliest Georgian formation” which, along with the Kingdom of Iberia, would later contribute significantly to the development of the medieval Georgian statehood and the Georgian nation. Internationally, Colchis is perhaps best known for its role in Greek mythology, most notably as the destination of the Argonauts, as well as the home to Medea and the Golden fleece. It was also described as a land rich with gold, iron, timber and honey that would export its resources mostly to ancient Greece.

Colchis was populated by Colchians, an early Lazuri speaking tribe, ancestral to the contemporary Western Georgians, namely Svans and Mingrelians, as well as the related Lazs. Its geography is mostly assigned to what is now the western part of Georgia and encompasses the present-day Georgian provinces of Samegrelo, Imereti, Guria, Adjara, Abkhazeti, Svaneti, Racha; modern Russia’s Sochi and Tuapse districts; and present-day Turkey’s Rize, Trabzon and Artvin provinces.
https://en.wikipedia.org/wiki/Colchis


In biology, a refugium (plural: refugia) is a location which supports an isolated or relict population of a once more widespread species. This isolation (allopatry) can be due to climatic changes, geography, or human activities such as deforestation and overhunting.

In anthropology, refugia often refers specifically to Last Glacial Maximum refugia, where some ancestral human populations may have been forced back to glacial refugia, similar small isolated pockets in the face of the continental ice sheets during the last glacial period. Going from west to east, suggested examples include the Franco-Cantabrian region (in northern Iberia), the Italian and Balkan peninsulas, the Ukrainian LGM refuge, and the Bering Land Bridge. Archaeological and genetic data suggest that the source populations of Paleolithic humans survived the glacial maxima (incl. the Last Glacial Maximum) in sparsely wooded areas and dispersed through areas of high primary productivity while avoiding dense forest cover.
https://en.wikipedia.org/wiki/Refugium_(population_biology)


Last Glacial Maximum refugia were places where humans survived during the last glacial period in the northern hemisphere, around 25,000 to 20,000 years ago.
https://en.wikipedia.org/wiki/Last_Glacial_Maximum_refugia


CHG: Caucasian Hunter Gatherers


See also: Colchis LGM CHG Isolated Refugium and Refugia: Population: Hiatus vs Continuity

ჯ.ბეიკერი ზვიად გამსახურდიაზე


The Politics of Diplomacy: Revolution, War and Peace 1989-1992, 1995, 687 pages
by James Addison Baker

Baker_Book

Baker_Gamsakhurdia_Index

Baker_Gamsakhurdia_Text_p665

დინარა კვარაცხელიას მოგონებები ზ.გამსახურდიაზე


დინარა კვარაცხელიას (ჯონსონ კვარაცხელიას ქალიშვილის, სოფ. ჯიხაშკარი) მოგონებები ზვიად გამსახურდიას შესახებ (Youtube ვიდეო) — სტუმრობა, ავადმყოფობა და მიცვალებულის გაპატიოსნება, ცხედრის მდგომარეობა… დინარა კვარაცხელია საგანაგებოდ აღნიშნავს, რომ ცხედარს არ ჰქონდა რაიმე დაზიანებები — წამების ან ცემის რაიმე კვალი. იგი იმოწმებს აგრეთვე ექიმ ჯალაღონიას — რომელმაც ბალზამირება ჩაუტარა ცხედარს:

eqimi_jalagonia

გაზ. „მამული“, 2000 წ., ოქტომბერი, № 19 (ესაუბრა ბელა შალვაშვილი)

გაზ. „მამული“, 2000 წ., ოქტომბერი, № 19

jalagonia_koko_bpg

ჩვენი მეგობარი ამერიკა? — დაიჭედეთ ეს დოკუმეტი შუბლზე ყველა პროამერიკელმა ზვიადისტმა!


აი როგორ შეგაფასათ ამერიკამ იმიტომ, რომ მის დასმულ შევარდნაძის რეჟიმს არ ურიგდებოდით და ებრძოდით!

The State Department
Patterns of Global Terrorism: 1998

Background Information on Terrorist Groups

Zviadists

Description
Extremist supporters of deceased former Georgian President Zviad Gamsakhurdia. Following Gamsakhurdia’s ouster in 1991, his supporters launched a revolt against his successor, Eduard Shevardnadze. Suppressed in late 1993, and Gamsakhurdia committed suicide in January 1994. Some Gamsakhurdia sympathizers have formed a weak legal opposition in Georgia (გაბოზებულები), but others remain violently opposed (ვინც არ გაბოზდა) to Shevardnadze’s rule and seek to overthrow him. Some Gamsakhurdia government officials fled to Russia following Gamsakhurdia’s ouster and now use Russia as a base of operations to bankroll anti-Shevardnadze activities.
Activities
Bombings and kidnappings. Attempted two assassinations against Shevardnadze in August 1995 and February 1998. Took UN personnel hostage following the February 1998 attempt, but released the hostages unharmed.
Strength
Unknown.
Location/Area of Operation
Georgia, especially Mingrelia, and Russia.
External Aid
May have received support and training in Chechen terrorist training camps. Chechen mercenaries participated in the assassination attempt against Shevardnadze in February 1998.
ამას გარდა ამერიკის კაიკაცობაზე იხილეთ:
Washington, DC და ყოვლისმძლევი ძალაყინი
https://besarion.wordpress.com/2010…
«ვაისი: – რუსებმა ახლა დაარწმუნეს სახელმწიფო მდივანი ქრისტოფერი, რომ ისინი შეუერთდებიან შეერთებულ შტატებს შევარდნაძის მხარდაჭერაში [გვ. 2]».

ზვიად გამსახურდიას პირადი მცველები


28930_123037434385073_919473_n

საქართველოში ჩეჩნეთიდან დაბრუნების შემდგომი პერიოდის ზვიად გამსახურდიას „პირად მცველებზე“ ხშირადაა უხამსი, აგდებული ტონით საუბარი დღევანდელი საქართველოს სინდის-ნამუს გარეცხილ მას-მედიაში — ანუ იმ ენთუზიასტ მოხალისეებზე (მათ არავითარი სპეციალური წვრთნა არ ჰქონდათ განვლილი) — რომლებიც ხუნტასთან და რუს ინტერვენტებთან ომის ფრონტზე, ძალით ბევრად აღმატებულ მტერთან ბრძოლის ველზე, ცეცხლის ხაზზე, დაუსრულებელი დევნის პირობებში — ყოველგვარი ანაზღაურების გარეშე, საკუთარი სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის ყოველდღიური რისკისა და დაუსრულებელი სტრესების პირობებში (ბოროტი, ყოვლად უზნეო, უმეტესწილ ნარკომანი, წამებებითა და გაუპატიურებებით საზოგადოდ ცნობილი) მტრის ალყაში, შეუსვენებლად და გამუდმებით იცავდნენ პრეზიდენტს უმძიმეს (ხშირად გაუსაძლის) ყოფით პირობებში; ყოველგვარი, თუნდაც ელემენტარული სპეციალური აღჭურვილობის გარეშე; მეტიც — ზამთრის უამინდობის შესაბამისი ტანსაცმლისა და ფეხსაცმლის გარეშე — იცავდნენ პრეზიდენტს მხოლოდ იმ მოტივითა და სტიმულით, რომ უყვარდათ და პატივს სცემდნენ მას, როგორც ეროვნულ გმირს…

12342306_10207276540208425_3726843167642510609_n

ვასო ძიას (აკად.ვ.ჩანტლაძის) ხსოვნას


ბიბლიოთეკა და კაბინეტი

დაახლოვებით ათი წლის ასაკში სოციალური კლასიფიკაციის პირველი იდეა მომივიდა თავში: არიან ადამიანები (ოჯახები),რომელთა ბინაში არის წიგნები (ბიბლიოთეკა) და არის საწერი მაგიდა (კაბინეტი); და –- არიან ადამიანები (ოჯახები), რომლებსაც ასეთი რამ არ გააჩნიათ…

მამაჩემის ახლო მეგობრებს, ყველას ჰქონდა ბიბლიოთეკა-კაბინეტი.

პაატა გუგუშვილი, ბექირბი ხასია, ვასილ ჩანტლაძე

პაატა გუგუშვილი, ბექირბი ხასია, ვასილ ჩანტლაძე

არსებითად, პაატა გუგუშვილის ოჯახი ბიბლიოთეკაში იყო განთავსებული. თითქმის ყველა ოთახში იყო კარადები ან ჭერამდე თაროები – გაჭედილი ლიტერატურით. ყველას ჩვენ-ჩვენი ბიბლიოთეკა გვქონდა -– მამას ათასობით მეცნიერული წიგნი, ჟურნალი და სქელი საქაღალდე; დედას – რამდენიმე თარო ქართული და რუსული ან რუსულად ნათარგმნი რომანები და ლიტერატურული ჟურნალები; მე და ჩემს ძმას – საკმაოდ დიდი კარადა სამეცნიერო-პოპულარული, საბავშვო ლიტერატურა, რომელთა შორის თანდათანობით უპირატესად მეცნიერული ფანტასტიკის წიგნები სჭარბობდა.

მერვე კლასიდან მე საკუთარი საწერი მაგიდაც გამიჩნდა, რომელზეც ბოლოს საკანდიდატო დისერტაცია დავწერე და პირველი ქართული კომპიუტერული დამწერლობა შევქმენი.

როდესაც თბილისის ბინაში წიგნები უკვე აღარ გვეტეოდა – მათი ნაწილი წყნეთის აგარაკზე ავიტანეთ, სადაც ამისთვის, ბოლოს მომცრო ცალკე სათავსოც ავაგეთ.

მამის ტოლა და სადარი კაბინეტი-ბიბლიოთეკები ჰქონდათ მის მეგობრებს – ვასო ძიას და ბატონ შალვა ნუცუბიძეს. ყრმობისას ვასო ძიას ბიბლიოთეკაში საკმაროდ ბევრი დრო მიტარებია – როდესაც მშობლები წვეულების სუფრას უსხდნენ, მე ნება მქონდა დართული აქ ენციკლოპედიები მეკითხა – ჩემი საყვარელი ლიტერატურა. ვასო ძიასთან ყველაზე უფრო მომწონდა რევოლუციამდელი “ბროკჰაუზისა და ეფრონისა” –- მისი დიდი ნაწილი აქ წავიკითხე – ყველა თემაზე, განურჩევლად.

მამა, ზოგადად თავის კაბინეტში ცხოვრობდა და ეძინა კიდეც, დანარჩენი ოჯახის წევრებისგან ძლიერ განსხვავებულ რეჟიმში – რომლის გამოც არსებითად მამას მხოლოდ ტრადიციული ოჯახური სადილისას ვხვდებოდით.

ამ თემასთან დაკავშირებით ერთი მომენტი მახსენდება – დაახლოებით სამოცდააშიან წლებში მამა ერთმა “დიდმა კაცმა” მიიწვია ოჯახში ნადიმზე. მამამ ბინა შეათვალიერა და გაკვირვებულმა ჰკითხა მასპინძელს: ოჯახში წიგნები არ გაქვთო? მასპინძელმა ამაყად უპასუხა: როგორ არა, ტელეფონების საცნობარო წიგნი გვაქვსო… მამა მაშინათვე ადგა და უსიტყვოდ გაეცალა “დიდი კაცის” წვეულებას…

ტელევიზორს არც მამა და არც ვასო ძია არ უყურებნენ, არსებითად – გაზეთებსაც არ კითხულობდნენ. ჩვენს ოჯახში მამას დეკრეტი ასეთი იყო: ტელევიზორი არაუმეტეს 2 საათი დღეში -– ახალი ამბები და თუ სასარგებლო რამე კინოფილმი იყო… სამაგიეროდ –- მამა გვიან ღამით ხშირად უსმენდა “რადიო თავისუფლებისა” და “ამერიკის ხმის” გადაცემებს — თავისი ძვირიანი და ძლიერი რადიოთი –- ძალზე დაბალ ხმაზე, ისე რომ უცხოს არ გაეგო…

ვასო ძია სუფრაზე

ათობით წლის განმავლობაში, პაატა გუგუშვილის ოჯახში, უფრო კვირა დილით, თვეში სულ ცოტა ორ-სამჯერ იმართებოდა წვეულება უახლოესი მეგობრებისთვის –- უფრო ხშირად ხაშის თემაზე. თვეში თუნდაც ერთხელ კი საღამოს წვეულება უფრო ფართო წრისათვის. არ მახსოვს თუნდაც ერთი შემთხვევა რომ ვასო ძია და ძაგული დეიდა არ ყოფილიყვნენ სუფრასთან.

ვასო ძიამ ყველასგან განსხვავებული, უნიკალური სადღეგრძელოები იცოდა –- განსაკუთრებით თუ ეს უახლოეს მეგობრებს ეხებოდა –- მისი ყოველი ასეთი სადღეგრძელო მოთხრობილი ან მცირედ გალექსილი პატარა ნოველა იყო, როგორც წესი რომანტიკულ ჟანრში, მაგალითად როგორც სასიყვარულო წერილი… და, ეს სადღეგრძელო-ნოველა აუჩქარებლად, რბილი და თბილი არტისტიზმით ითქმოდა. არაა გასაკვირი, რომ ვასო ძიას ვაჟი, თენგიზი ძალზე პოპულარული არტისტი გახდა – მასწავლებელი მას ოჯახში ჰყავდა. თუმცა ვერ ვიტყვი, რომ თენგიზი ვასო ძიაზე უფრო ნიჭიერი არტისტი იყო…

არანაკლებ ხშირად მართავდა წვეულებას ძაგული დედიდაც, სტუმრების თითქმის იმავე შემდგენლობით. ხოლო, როდესაც თენგიზ ჩანტლაძე პოპულარული და ძალზე ცნობილი გახდა – ჩანტლაძეების ოჯახში უკვე გახშირდა ხალხმრავალი ნადიმები, რომლებზეც სტუმრების უდიდესი ნაწილი უკვე მსახიობები და სხვა შემოქმედებითი დარგების წარმომადგენლები იყვნენ – შესაბამისი დონის სიმღერებითა და გალობით.

მამასთან, სუფრაზე კი ვიწრო წრეში, დაბალ ხმაზე წაუღიღინებდნენ, უფრო ხშირად მამაჩემის საყვარელ სიმღერას, ასე:

„ბინდისფერია სოფელი, თანდათან უფრო ბინდდება,
წარმავალია ნათელი სულ მოსაჩვენად ბრწყინდება
რა არის ჩვენი სიცოცხლე ჩიტივით გაგვიფრინდება,
ჩვენს ნასახლარზე ოდესღაც ბალახი აბიბინდება.

იმასაც მოკლედ უვლია, ვინც გრძლად ეგონა იარა,
თოფს ჟანგი შეჭამს, ჟანგს – მიწა, კაცის გულს დარდის იარა,
მოვა სიკვდილი უჩინო, ერთ წამში აგვყრის იარაღს,
ჩვენ რას წავიღებთ იმქვეყნად, სხვას არა წაუღია-რა…“

მაგრამ, ამ ნაღვლიანს უფრო ოპტიმისტურს მიაყოლებდნენ:

„დავლოთ – სანამ ერთად ვართ,
სანამ ერთმანეთს ვხედავთო,
ჯავრი მაშინაც გვეყოფა –
შავ ლოდს რომ ამოვხედავთო…“

ღამის მოციონები

სულ ცოტა ორი ათეული წელი, მამას და ვასო ძიას პირადი ურთიერთობის ძირითადი ნაწილი ღამის თითქმის ყოველდღიური მოციონისას ხდებოდა. რასაც ძირითადად მხოლოდ ერთ-ერთის ავადმყოფობა ან ძლიერი უამინდობა შეიძლებოდა აღდგომოდა წინ.

მოციონი იწყებოდა და მთავრდებოდა “მრგვალ ბაღთან” და კარგ ამინდში და კარგი განწყობისას “ვაკის პარკამდე” გრძელდებოდა. მოციონს ახლდა განუწყვეტელი საუბარი და აზრთა გაცვლა-გამოცვლა — თემატიკა კი უკიდეგანო იყო. ერთხელ ხუმრობით დავუანგარიშე — სულ ცოტა 7-8 ათასი საათი გაქვთ ასეთ საუბრებში გატარებული, მეთქი. მე მეტი მეგონაო — მომიგო…

ძალზე ხშირად სანამ მამა და ვასო ძია სეირნობდნენ — დედა და ძაგული დეიდა ტელეფონით საუბრობდნენ — დაწყებული ოჯახური გარემოებებით, ჯანმრთელობით, კერძების დამზადებისა და პარკეტის უკეთ გაპიალების მეთოდებით დამთავრებული…

ვასო ძიას და ძაგული დეიდას სიყვარულით,
ბესარიონ გუგუშვილი

%d bloggers like this: